کمی صبر کنید

به نام خدا

خبرگزاری روبش

پرسه در حوالی فرهنگ

نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش دوم

نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش دوم

 بچه‌ها بدون پدر و مادر و بی حامی، خانواده‌ها متلاشی و مشکل‌دار
رویکرد هر جشنواره‌ای ماحصل سیاست‌هایی ست که برای آن تعریف می‌شود؛ در غیر این صورت، سلایق افرادی که در انتخاب فیلم‌ها دخیل هستند و در درجه بعدی، فیلم‌سازان‌اند که در تعیین رویکرد یک جشنواره دخیل هستند. این مهم با بررسی محتوای تعداد فیلم‌هایی که با موضوع مشابه یا حول موضوع مشترک ساخته‌شده‌اند نمایان می‌شود. اما آنچه اهمیت دارد تصویری است که از جامعه و کشور ایران در منظر مخاطب داخلی و خارجی به‌واسطه‌ی فیلم‌های جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران ساخته و ارائه می‌گردد.
 در سی و هشتمین جشنواره فیلم کوتاه تعداد بالای فیلم‌هایی که در حوزه کودک و نوجوان و خانواده به جشنواره راه یافتند حکایت از مشی کلی رویداد سی و هشتم بر محوریت "سبک زندگی" دارد. با حسابی سرانگشتی تعداد فیلم‌هایی با موضوع و مضامین مذکور اکثریت فیلم‌ها را شامل می‌شوند؛ هرچند فیلم‌هایی با موضوع جنگ نیز تعداد قابل‌توجهی از فیلم‌ها را به خود اختصاص داده است.
 فیلم‌هایی که درباره و یا با موضوع کودک و نوجوان ساخته شدند دارای نقطه اشتراک مهمی هستند. در همه این فیلم‌ها بحرانی اساسی وجود دارد؛ کودک و نوجوان اغلب فیلم‌ها از نعمت پدر و مادر به دلایلی همچون طلاق یا ترک کردن؛ تنها صاحب یکی از آن‌هاست، فیلم‌های کوتاه داستانی نظیر "ملودی آبی"  به کارگردانی مریم سرجه پیما، "هرگز گاهی همیشه" شادی کرم وردی، "تی یره" مصطفی مهربان، "هشت‌سالگی" به کارگردانی رضا شاد، "گرگ" بهروز شمشیری، "گوزن" هادی بابایی فر، "جان داد" سهیلا پورمحمدی، "باغ‌وحش" نفیسه زارع، "گجو" سینا محمدیان و فیلم‌های مستندی مانند "شهیق" به کارگردانی الهام عادلی و "عروسک" الهه اسماعیلی را می‌توان ازاین‌دست فیلم‌ها ذکر نمود، یا ازجمله فیلم‌هایی مانند فیلم‌های کوتاه "هناسه" به کارگردانی میثم محمد خوانی و "زخم" سحر نور منور هستند که کودک و نوجوانِ فیلم هر دو نفر والدین را ندارند.
 از طرفی در فیلم‌هایی که پدر و مادر نیز حضور دارند؛ خانواده دارای شاکله مناسبی نیست و فرزند آنان شرایط مناسبی ندارد. به‌طور مثال در فیلم تلخی همچون "کپسول" به کارگردانی امیر پذیرفته که پدر و مادر هر دو حضور دارند، پدر در هیبت فردی ظالم و وحشی است، یا همچون فیلم کوتاه "برای بار دوم" ساخته لیلا اخباری که فرزند رابطه خوبی با پدر ندارد.
جشنواره فیلم کوتاهقصه‌های غالباً تلخی که در این فیلم‌ها روایت‌شده قطعاً به مذاق مخاطب داخلی خوش نخواهد آمد اما درعین‌حال بسیار موردپسند جشنواره‌های خارجی قرار خواهد گرفت؛ نسبت درصد فلاکت‌زدگی کودک و نوجوان و یا خانواده ایرانی در فیلم‌ها تناسب مستقیمی با استقبال از طرف مدیران جشنواره‌های خارجی دارد زیرا بهتر می‌تواند آنان را در  تحقق اهدافشان برای معرفی ایران و ایرانی به مخاطبانشان یاری نماید.
از بین فیلم‌های کوتاه مذکور جایزه بزرگ بخش مسابقه سینمای بین‌الملل که به اسکار ۲۰۲۲ معرفی خواهد شد، به فیلم «کپسول» ساخته امیر پذیرفته از ایران اختصاص یافت. این فیلم داستان پسر نوجوانی است که پدر ستمگر و وحشی‌اش او را از تحصیل محروم کرده و در مغازه‌اش برای جابجایی کپسول‌های گاز به کار گرفته است. او با توسل به زور و تنبیه فیزیکی فرزندش را از بازی فوتبال منع می‌کند درحالی‌که علاقه و استعداد خوبی در این ورزش دارد. روزی که قرار است مسابقات فوتبال و انتخابی بهترین بازیکن انجام شود دست این نوجوان توسط پدر ظالمش به کپسول گاز زنجیر می‌شود. پسر زنجیر به دست پا به توپ می‌شود اما در نهایت پدر او را با خود همراه می‌سازد.
انتخاب این فیلم به‌عنوان نماینده ایران سبب خوشحالی مسئولین و حاصل دوره عملکردی دبیر جشنواره معرفی شده، حال آنکه این فیلم با این محتوا چه دستاوردی از برای ایران در پی خواهد داشت جای تأمل دارد.
در طی سال‌های گذشته چنین فیلم‌هایی با مضامین ظلم به نوجوان و یا نوجوان بزهکار بسیار مورد استقبال جشنواره‌های داخلی و خارجی قرار گرفته و با تائید و تشویق همراه گشته و جایزه‌های بسیاری را دریافت کرده، به همین علت توجه فیلم‌سازان جوان به این نوع محتوا جلب شده است. نمونه آن را می‌توان فیلم کوتاه امتحان در دوره‌های گذشته جشنواره فیلم کوتاه ذکر کرد که بسیار مورد استقبال قرار گرفت؛ این فیلم در مورد دختر نوجوانی است که به‌واسطه پدر مجبور است ساقی مواد مخدر باشد. روزی مجبور می‌شود از ترس مدیر مدرسه بسته مواد را قورت داده و در سرویس بهداشتی آن را از طریق تحریک مصنوعی احیا کند.
در رویداد سی و هشتم به نسبت جشنواره‌های سال‌های گذشته تعداد کمتری از انواع فیلم‌هایی با موضوع نوجوانان بزهکار به چشم می‌خورد. در این دوره نیز فیلم کوتاه «ارفاق» که از جهت شاخصه‌های فنی فیلم خوش‌ساخت و همچنین به لحاظ قصه فیلم جذابی به شمار می‌رود و نامزد دریافت جایزه در بخش بهترین  کارگردانی بخش داستانی، بهترین فیلم، فیلم‌نامه، فیلم‌برداری و صدا گشت، از این دست فیلم‌ها است. ارفاق با بازی هوتن شکیبا داستان یاسر؛ دانش‌آموزی است که به همراه همکلاسی‌اش  برای معلم مدرسه دسیسه‌چینی می‌کنند. دانش‌آموز در مقابل امتناع معلم از ارفاق نمره، اقدام به خودزنی کرده و در این حین مدیر مدرسه سر می‌رسد و معلم مورد بازخواست قرار می‌گیرد. ماجرا تأسف بارتر می‌شود زمانی که معلم خوبِ مدرسه در قبال اخاذی پدر این دانش‌آموز برای رضایت دادن، به عملکردی مشابه با ماکیاول هدف وسیله را توجیه می‌کند، دست می‌زند.
فیلم  کوتاه «برای بار دوم» نیز که شرایط نابسامان یک دختر نوجوان را به‌واسطه خانواده‌اش به تصویر می‌کشد در دسته فیلم‌هایی با مضمون تکراری و البته مهمِ تقابل سنت-مدرنیته است. ساره دختر نوجوانی با تفکرات امروزی ست اما خانواده‌ای سنتی دارد و پدرش جانباز است. ساره مجبور است برای خروج از خانه چادر بپوشد اما در بین راه آن را داخل کیفش می‌گذارد. او علاقه‌مند بازیگری است و به‌صورت پنهانی و دور از چشم خانواده تمرین تئاتر می‌کند. در یکی از روزهای تمرین که قرار است کارگردان فیلم سینمایی بازیگر نقش اصلی خود را از بین بچه‌ها انتخاب کند مادرش از او می‌خواهد کپسول اکسیژن پدرش را شارژ کند اما او از این کار امتناع می‌کند. کارگردان ساره را به‌عنوان نقش اصلی انتخاب می‌کند اما او به دلیل ترس از مخالفت پدر ابراز پشیمانی کرده و منصرف می‌شود از طرفی نیز خبر از دست دادن پدر به او می‌رسد. تصویری که از این دختر و خانواده‌اش در این فیلم ارائه شده حاصل حمایت کانون پرورش فکری و همچنین موسسه ناجی هنر بوده است.
مضامین مشابه این فیلم در نقد تفکرات سنتی در فیلم کوتاه «هاجرو» به کارگردانی افشین اخلاقی ‌فیض‌آثار و فیلم مستند «عروسک» نیز دیده می‌شود. هاجرو داستان دختری ست که زیر سلطه برادرش است و به‌عنوان یک زن اختیار هیچ کاری را بدون اجازه او ندارد. مستند عروسک نیز با موضوع کودک همسری داستان دختری نوجوان است که همراه با پدر سنتی خود زندگی می‌کند و مستند به ماجرای جدایی پدر و مادر او و داستان ازدواج دختر نوجوان می‌پردازد.

جشنواره فیلم کوتاهاز سویی دیگر فیلم‌هایی که حوزه بزرگ‌سالان و مضامین خانوادگی را سوژه کرده‌اند نیز از وجاهت مناسبی برخوردار نیستند. فیلم‌هایی که در آن خانواده‌ها دارای ساختار صحیحی نیستند و تصویر تلخ و غم‌انگیزی از یک خانواده ارائه می‌کنند. فیلم‌هایی همچون «گجو» که در آن به‌تازگی پدر و مادر از یکدیگر جداشده‌اند و فرزندشان با شرایط جدیدی روبرو شده و فیلم کوتاه «باغ‌وحش» که مادر، خبر رفتن همیشگی پدر و زندگی جدیدشان را به دخترش می‌دهد. در این فیلم‌ها اگرچه با نگاهی مثبت می‌توان محتوای آن‌ها را از زاویه نقد و به تصویر کشیدن تلخی طلاق نگریست اما از سویی نیز مضاف بر اثر سوء ازهم‌پاشیدگی خانواده در ذهن مخاطب، منتج به اکراه در شکل گرفتن ازدواج و فرزند دار شدن خواهد شد.
 همچنین فیلم‌هایی مانند «هرگز گاهی همیشه» نامزد دریافت جایزه برای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه ، «حالت تهوع» به کارگردانی مهرداد کبیری، «زوزه» امیر نجفی، «دکولاژ»عرفانه صادق زاده، «لبرکرووزوم  17» شروینه دیدنده و مستندهای «زرافشون» مهدی رجبیان و «پرواز را به خاطر بسپار» عماد باستانفرد و «رامخانه» احسان شادمانی در بخش تجربی نیز هر کدام به‌نوعی سبک زندگی مخدوشی را به تصویر می‌کشند.
نام فیلم کوتاه «هرگز گاهی همیشه» برگرفته از گزینه‌های پاسخ به سؤالات یک دانش‌آموز است که ترنج دختر مجرد بیست‌وهفت ساله باید در پاسخ به سؤالاتی راجع به "لذت از رابطه جنسی" و فکر کردن به "خودکشی" و مسائلی از این دست یکی از این سه گزینه را انتخاب کند. ترنج به دعوت مدیر مدرسه خواهرش تارا، نزد او رفته تا از تصمیم خودکشی خواهرش مطلع شود با وجودی که تارا منکر موضوع شده و ان را در حد شوخی بیان می‌کند. علاوه بر این فیلم، می‌توان از فیلم کوتاه «ناجی» امیرحسین بهاءالدینی و فیلم کوتاه «منطقه» اسما ابراهیم زادگان نیز با مضامین خودکشی نام برد. فیلم «دکولاژ» زندگی بیهوده جوانی ست که ناامید شده و ترجیح می‌دهد مهاجرت کند، سپس دوستش را که مخالف مهاجرتش بوده نیز با خود همراه می‌کند. فیلم «لبرکروموزوم 17 » که مربوط به یک بیماری وراثتی ضعف بینایی است که مادر خانواده در هنگام ازدواج آن را از همسرش پنهان کرده و پدر ابراز نارضایتی دارد و عنوان می‌کند که اگر از ماجرا اطلاع داشت فرزند دار نمی‌شد. اما دختر جوان این خانواده که قصد مهاجرت دارد از فروپاشیدن زندگی خواهر و وضعیت خانواده خود عبرت گرفته و تصمیم می‌گیرد موضوع را با نامزدش در میان بگذارد و این عمل نکته مثبت فیلم است.
جشنواره فیلم کوتاهاز فیلم‌های مهم دیگر جشنواره فیلم کوتاه «ویار» حورا طباطبایی و «پرتاب ناگهانی یک فیل» نازنین چیت‌ساز درباره سیاست جمعیتی است، مسئله‌ای که هم‌اکنون به یکی از چالش‌های اساسی کشور تبدیل شده است و در جشنواره‌های گذشته نیز محل توجه بوده است. فیلم ویار برنده مدال ایسفا در جشنواره سی و هشتم ماجرای زنی حامله است که برادر و همسر و پسردایی‌اش می‌خواهند او را از درگذشت پدر مطلع کنند. در خلال داستان این زوج در غیاب یکدیگر برای این دو نفر از سختی‌هایی که متحمل شده‌اند در و دل می‌کنند. زن از بی‌توجهی‌های مرد و زودهنگام بودن و رنجه‌ای بارداری می‌گوید و مرد از تحمل بداخلاقی‌های زن و مراعاتی که باید بکند می‌گوید.
در مقابل؛ فیلم «پرتاب ناگهانی یک فیل» ساخته نازنین چیت‌ساز در زمره فیلم‌های امیدبخش در این زمینه است که امثال چنین فیلم‌هایی نیاز به حمایت دارند. این فیلم داستان زوجی که در ابتدا با یکدیگر پیمان می‌بندند به نویسنده‌های بزرگی تبدیل شوند اما زن می‌گوید نظرش تغییر کرده و می‌خواهد زندگی کند و بچه‌دار شود اما مرد اصرار دارد آن را تا هنگام چاپ کتابش به تعویق بی اندازد، این مسئله سبب رنجش زن شده اما ورود یک بچه به خانه آن‌ها برای پس گرفتن توپش، فضا را تغییر می‌دهد.
ازجمله فیلم‌های دیگر جشنواره سی و هشتم که نیاز به تقویت امثال آن‌ها در جشنواره‌ها است فیلم کوتاه «اتاق عقد» به کارگردانی حسن حبیب زاده و «جاده بی‌انتها» مهدی مرعشی است. اتاق عقد با بازی و تدوین خوب، قصه زوجی ست که زن جوان در روز عقدِ دختر همسایه در اتاق عقد خودش، عاشقانه‌ها و خاطراتش با همسر شهیدش را مرور می‌کند و فیلم جاده بی‌انتها از دسته فیلم‌های سیاه و سفید و سرد جشنواره است اما تفاوتش با فیلم‌های جشنواره‌ای جوانه زدن امید در پایان فیلم است.

اما دسته دیگر از فیلم‌های جشنواره فیلم کوتاه که به نسبت کل فیلم‌ها تعداد قابل‌توجهی به شمار می‌آید اختصاص به موضوع جنگ و آسیب‌های پیرامون آن دارد. فیلم‌هایی با مضمون اثرات تلخ جنگ، همواره یکی از سوژه‌های ثابت جشنواره‌های مختلف است و از طرفی ذیل فیلم‌های جشنواره پسند خارجی نیز قرار دارد.
 شعار صلح جهانی در سال‌های گذشته باهدف جهانی‌سازی به یکی از شعارهای پر سروصدای مجامع بین‌المللی تبدیل شده و در این راستا لازم است در هر کشوری به‌ویژه در کشورهای مسلمان هر آنچه و به تشخیص آن‌ها؛ نشانی از خشونت و جنگ دارد تعدیل یا تغییر یابد. این اصل به‌عنوان یکی از بندهای سند توسعه پایدار موسوم به سند 2030 است که به کشورها ابلاغ شده و در کشور ما نیز توسط دولتمردان و سیاست‌گذاران دولت پیشین در بخش‌هایی به مرحله اجرا در آمده است. بنابراین به دلیل حمایت‌های داخلی و خارجی برای اجرایی کردن سند 2030 جشنواره‌ها نیز به‌عنوان بخشی از حوزه فرهنگ در امر اجرای بندهای هفده‌گانه این سند سهیم بودند. به همین دلیل فیلم‌هایی؛ عمدتاً در بخش داستانی، با  مضامین تلخ و سیاه در نکوهش جنگ و به تعداد بالا تولید شدند؛ بی‌آنکه تفکیکی میان جنگ و دفاع و تبیین صحیح آن، در میان باشد، باوجودی که ایران خود قربانی جنگ بود و مردم آن دفاع تحسین برانگیزی را در حافظه تاریخ ثبت کردند.

فیلم‌هایی که در جشنواره سی و هشتم با موضوع جنگ تولیدشده‌اند برخی مربوط به جنگ ایران و عراق است و تعدادی نیز به دلیل شرایط کنونی و دوقطبی‌هایی که اخیراً در کشور به وجود آمد، درباره کشور افغانستان و جنایت‌های طالبان در این کشور است. فیلم‌های کوتاهی نظیر «لیلا» به کارگردانی مجتبی اسپنانی، «خط‌های سفید» جلال ساعد پناه، «ماشوم» حسن میرزا محمدی، «ارغوان» محمد پهلوان، «گندم» هاشم مرادی و مستندهای کوتاهی مانند مستند خوب «مادری از دارخوین» ایوب مروانی پور، «شهیق» الهام عادلی، «تانک شب» امیررضا زرین و مستند «صندلی» محمدباقر شاهین برنده جایزه بهترین کارگردانی بخش مستند را می‌توان نام برد.
فیلم کوتاه لیلا در فضایی خسته و افسرده روایت می‌شود که زنان مقابل محوطه پادگانی منتظر همسران خویش هستند. در این میان لیلا برای شناسایی جسد سوخته برادرش فراخوانده می‌شود و هم‌زمان خبر شهادت همسرش به او می‌رسد. زن پس از اصرارهای مسئول مقر، دیدن جنازه را می‌پذیرد؛ او با دستی مواجه می‌شود که سالم مانده و تنها عکس‌العملی که از این زن  مشهود است برخواستن و بازگشت مجدد بر سمت جسد و انداختن انگشتر در انگشت دست او است!
مستند صندلی نیز که در مقایسه با سایر فیلم‌های مشابه اشاره به مبارزه و دشمنی دشمن کرده است؛ داستان پسر بچه ایست که خانواده‌اش توسط داعشی ها به شهادت رسیدند. این کودک که خود را به خواب زده و در بین وسایل پنهان شده، نجات می‌یابد.
به‌ این ‌ترتیب عمده فیلم‌های بخش مسابقه ملی در جشنواره سی و هشتم شامل مضامین ذکرشده هست و تعداد اندکی که نام آن‌ها به دلیل اطاله مطلب ذکر نشده نیزشاخصه مهم و فراتری از فیلم‌های یاد شده ندارند. به‌عنوان مثال فیلم «جان داد» که ژست روشنفکری دارد یا فیلم «پرواز را به خاطر بسپار» که فردی با التقاط فکری را روایت می‌کند. بنابراین مطالعه انجام شده نشانگر آن است که نمی‌توان ادعای دبیر جشنواره مبنی بر اولویت دادن به برخی شعارها را به راحتی پذیرفت. از طرفی نیاز به بررسی کارشناسانه  است که فیلم‌هایی که به دلیل محتوا و مضامین از ورود به جشنواره جامانده‌اند در چه حدی بودند و چه محتوایی داشته‌اند که نامناسب‌تر از برخی فیلم‌های پذیرفته شده بودند. به‌ویژه تحقیق و بررسی در مورد فیلم‌هایی که از حمایت دولتی نیز برخوردار شدند اهمیت زیادی دارد و تا حدودی عملکرد مدیران مربوطه را عیان می‌کند، باید دید مدیران از تولید چه فیلمی حمایت کردند و مجوز ساخت صادر کرده‌اند؛ حال آنکه همان فیلم حمایت شده از راه یافتن به جشنواره و دریافت مجوز اکران باز مانده است. با این حال نکته مهمی که از درون‌مایه جشنواره و توزیع جوایز آن احصا می‌شود این است که در صورت ادامه روند موجود و عدم تحول در متن و فرا متن جشنواره، رویداد آینده نیز به همین منوال رقم خواهد خورد و هنرمندان جوان مبتنی بر این نوع الگوی توزیع جوایز، فیلم‌های آینده خود را تولید خواهند کرد.

فیلم کوتاه کپسول

فیلم کوتاه کپسول

معرفی فیلم کوتاه کپسول به اسکار 2022
کدام شاخصه داوران خارجی را متفق‌القول کرده؟ وحشیگری پدر یا نگون بختی پسر
از بین ده‌ها فیلم ایرانی و خارجی پذیرفته شده در سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، جایزه بزرگ بخش مسابقه سینمای بین‌الملل که به اسکار ۲۰۲۲ معرفی می‌شود، به فیلم «کپسول» ساخته امیر پذیرفته از ایران اختصاص یافت. به نقل از ابوالفضل جلیلی تمام داوران مهربانانه متفق‌القول این فیلم را انتخاب کردند.  

کپسول داستان پسر نوجوانی‌ست که پدر ستمگر و وحشی‌اش او را از تحصیل محروم کرده و در مغازه‌اش برای جابجایی کپسول‌های گاز به کار گرفته است. او با توسل به زور و تنبیه فیزیکی فرزندش را از بازی فوتبال منع می‌کند در حالی که علاقه و استعداد خوبی در این ورزش دارد. روزی که قرار است مسابقات فوتبال و انتخابی بهترین بازیکن انجام شود دست این نوجوان توسط پدر ظالمش به کپسول گاز زنجیر می‌شود. پدر حتی مانع از بازی زنجیر بدست پسر می‌شود!

انتخاب این فیلم به عنوان نماینده ایران سبب خوشحالی مسئولین شده و دبیر جشنواره آن را حاصل دوره عملکردی خویش معرفی می‌کند، حال آنکه این فیلم با این محتوا چه دستاوردی برای ایران در پی خواهد داشت اهمیتی ندارد!

وایپ/روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید:
@irwipe

ادامه مطلب
. . .

درس اخلاق خانم بازیگر

بزرگ‌نمایی بخشی از گفته‌های #اکبر_مولایی توسط برخی از رسانه‌ها سببِ ترویجِ دین فردی و ایجادِ نگرشِ جمعِ بین شهوات و دین یا همان هم خرما و هم خدا می‌شود.
درحالیکه روحِ عبادات در افزایش انگیزه برای جهانی‌کردن نظام توحیدی است.

مهناز_افشار، که هنوز دستانش از خونِ طلبه‌ای که احتمالا جزو روضه‌خوانانِ حسین علیه السلام بوده، آلوده است این اظهارات را تصویری بدون ریا، خشونت و قضاوت می‌داند!
باید به ایشان گفت: تو خود ملکه‌ی قضاوتی خانم بازیگر! قضاوتی که منجر به اتهام و تشکیل پرونده‌ در قوه قضائیه است...

اما باید دانست که:
روضه‌خواندن و روضه شنیدن بسیار اتفاق می‌افتد، لذا وقتی شرکت در این روضه‌ها، ″ادب‌دانت″ کرد و مثل «طیّب حاج‌رضایی» از وفاداری به نظامِ سرسپرده‌ی استکبار در کودتای مرداد، به حضور در تظاهرات پانزده خرداد برای ایجاد نظام اسلامی برسی، آنگاه مشخص می‌شود، خوب به روضه گوش‌دل سپرده‌ای و اثر پذیرفته‌ای.

روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید:
@irwipe

نقدی بر سریال دراکولا؛ طنزی قوی برای نمایش فساد ساختاری، ازدواج حرام و سبک زندگی مدرن!

نقدی بر سریال دراکولا؛ طنزی قوی برای نمایش فساد ساختاری، ازدواج حرام و سبک زندگی مدرن!

طنز یکی از روش‌های مناسب برای بیان نقدها به‌ویژه نقدهای تند و تیز در راستای اصلاح آسیب‌ها است.

تولید سریال‌های طنز تلویزیون از دهه‌های گذشته تا به امروز رواج داشته و از جهت ضریب اثرگذاری، متفاوت عمل کرده است. از افراد شاخص در زمینه طنز می‌توان «مهران مدیری» را نام برد که تجربه ساخت برنامه‌های طنز تلویزیون را در کارنامه دارد.

او طنزسازی را در حوزه سریال‌های نمایش خانگی در فضای پلتفرم‌ها با ساخت مجموعه «هیولا» آغاز کرد و پس از سریال «هیولا» به سراغ ساخت ادامه سریال و یا فصل دوم آن به نام «دراکولا» رفت. «دراکولا» تازه‌ترین سریال نمایش خانگی مدیری است که آن را کارگردانی کرده و سرپرستی نویسندگانش بر عهده‌ی «مهراب قاسم‌خانی» بوده است.

 مجموعه «هیولا» به کشاکش «شرافت و انسانیت» با «سبک زندگی مدرن» پرداخت.

در این مجموعه، شرافت مغلوب خواسته‌های زنانِ مردِ شریف داستان می‌شود و وسوسه‌های کامیاب، این مردِ شریف را در خود غرق می‌کند.

طمع، رقابت، ریا، اختلاف طبقاتی، خرد کردن انسان‌ها زیر چرخ اقتصادِ عده‌ای، از ارجاعات این مجموعه بود که تماما از صفات ذاتیِ ساختار اقتصاد مدرن است.

 دیدن اختلاف طبقاتی زجرآور بدون نقد مناسبِ سبک زندگی مدرن و زیرسوال بردن آن، ضعف اساسی این مجموعه بود! هیولا مخاطب را با بی‌شرف شدن «شرافت» همراه می‌ساخت؛ به‌گونه‌ای که آن را عاقلانه می‌پنداشت.

هیولا دست به تهوری تهوع‌آور زد و آن؛ ازدواج مادرِ سن‌و‌سال‌دارِ شرافت با دلالی جوان بود.

هرچند که نوع پرداخت و بازی‌ها در این مجموعه جالب و جذاب بود.

 مهران مدیری در سریال «دراکولا» به عاقبت «هیولاها» گریزی زد و در سکانسی کوتاه اشاره کرد که شرافت، بعد از آن‌همه ماجرا و بازیچه شدن، شریف ماندن را انتخاب کرد اما زنان خانواده چندان راضی نبودند و تنها پسر خانواده که در فصل اول نیز حامی شرافت بود، از این شرف پاسداری کرد، هرچند «گرایشات زنانه‌اش» جالب به نظر نمی‌رسید.

 و اما «دراکولا» فیلمی‌ست خوش‌ساخت به حساب می‌آید که بازی‌های قابل قبول بازیگرانش بر جذابیت آن افزوده است. دراکولا با درون‌مایه طنزش به سرگرمی خوبی از برای مخاطب تبدیل شده است. در این فصل نیز؛ ساختار نظام طبقاتی، تزویر و ریای ذاتیِ این ساختار به نمایش درآمد.

دراکولا

شاید بتوان گفت اوجش سکانسی بود که «بانو ژاله» در برخورد با زنی که همسرش بخاطر پنج میلیون تومان به زندان افتاده بود و ژاله نمی‌دانست این مبلغ پول چه مقدار است!!..

 چشم و هم‌چشمی‌های اشرافی، نگهداری پرهزینه حیوانات اهلی، داشتن مُد خانگی، داشتن خدمتکارانی که کارشان اندازه‌گیری میزان کفِ وان حمام یا گرم کردن حمام بود و روابط مبتنی بر ثروت و منفعت و به صورت کلی سبک زندگی تهی‌ای که اکنون در قشر متمول در جریان است، سبک زندگی افراد این سریال بود.

 

دراکولا

سطح مالی این افراد در ادامه‌ی تغییر می‌کند و با کلاهبرداری کامیاب از دو همسرش، آنها از زندگی متمولانه به زندگی معمولی می‌رسند که در آن برای کسب درآمد مجبور می‌شوند لباس‌های بِرندشان را بفروشند یا فلافل بخورند. اما این نمایش قابل قبول و قوی از تعاملات، سبک زندگی‌ها و رفتارها، حرف مهمی در چنته ندارد و با وجودی که این تغییر طبقه‌ی اقتصادی، احساس فلاکت را منتقل کرده اما سبب نمی‌شود که بانوان متمول احساس کنند که نیاز به تغییر در سبک زندگی‌شان دارند و یا باید کمی به جامعه بیندیشند و از انسان‌های دیگر حمایت کنند؛ بلکه تنها تغییر؛ تمایل به فلافل خوردنِ بانو معرفی می‌شود! به عبارتی مهران مدیری در این سریال نتوانست و یا نخواست نتیجه قابل قبولی از این سریال بگیرد!

همچنین نمایش ساختار فاسد و پولشویی در سایت‌های شرطبندی نیز جالب بود اما با افراط همراه بود و بی‌ثمر!! زیرا از طرفی نمایش فساد به‌گونه‌ای بود که به مخاطب یقین دهد که ساختارها فاسد هستند و امکان تغییر  در آن‌ها وجود ندارد و از طرف دیگر ساختار امنیتی کشور توان مقابله با این فساد را ندارد. زیرا نیروهای امنیتی نتوانستند مهره اصلی را دستگیر کنند و مهم‌تر آنکه مهره‌های دستگیر شده را نیز رقبای تبهکاران لو داده بودند.‌

 از سایر اشکالات اساسی دراکولا نمایش یک ازدواج حرام با اسم و شناسنامه جعلی است که موجب خنده مخاطب می‌شود، کامیاب با شناسنامه یکی از زیردستانش با همسر دومش ازدواج کرده  و حال صاحب شناسنامه ادعای همسری دارد و خواستگار آن زن است، این ماجرا در قالب طنز از نکات منفی سریال و در حکم قبح‌زدایی به حساب می‌آید.

 دراکولا

دراکولا با وجود داشتن شاخص‌های مطلوب یک مجموعه طنز و هزینه و انرژی صرف شده برای آن، می‌توانست اثرگذاری خوبی در تصحیح سبک زندگی باطل و تقبیح عادات و رفتارهای غلط داشته باشد از طرفی رفتار معمول و صحیح را در شخصیت پردازی نمایش دهد. در صورتی که مسیر مناسبی در پایان بندی این مجموعه در پیش گرفته نشد و مهران مدیری دراکولا را با وجود تمام نقاط قوتش ابتر و بی‌حاصل به پایان رسانید. آقای مدیری یک ابهام را در ذهن مخاطبش ایحاد کرد که هدف این سریال چیست؟!

آیا هدف نقد سبک زندگی‌ای بوده که بخش مهمی از آن در زندگی شخصی‌اش نیز جریان دارد؟! از حیوانات خانگی گرفته تا حقوق نجومی و برخی رفتارهایی که در سریال دراکولا با مطایبه به نمایش درآمد. یا نقدی در کار نیست، بلکه این نوع زندگی مطلوب ایشان است و آقای مدیری در پی تسری دادن سبک مفلوک زندگی خود به مخاطب است‼️سبکی که تنها به طنازی با آن می‌پردازد و نقد جدی‌ای به آن نمی‌کند! و این احتمال را تقویت می‌کند که مهران مدیری با این طنازی‌ها، سعی در پذیرش عمومی آن و عدم نقد دارد!

بنابراین در چنین اثری، عدم تاثیرگذاری بر رفتار مخاطب و کاهش فاصله طبقاتی طبیعی‌ست!

📡 وایپ/روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید

@irwipe

احضار، گاندو، دودکش در صدر بازدیدها

احضار، گاندو، دودکش در صدر بازدیدها

آمار قابل تأمل تلوبیون!
احضار، گاندو، دودکش در صدر بازدیدها

نگاهی گذرا به آمار بازدیدهای تلوبیون نشان از تفاوتی فاحش بین سریال‌های پخش شده از رسانه ملی دارد.
بررسی این مهم، نتایج مفیدی را از برای مسئولان و هنرمندان بدست می‌دهد تا در تولید سریال‌ها تجدید نظر کنند. چراکه به نظر می‌رسد تفاوت محتوایی این سریال‌ها دلیل استقبال مخاطبان بوده است.

سریال«احضار» با موضوع تقریبا بکرِ روح و جن، بازدید بالای شانزده میلیون را به خود اختصاص داده و «گاندو» با محتوایی مستندگونه و امنیتی، بازدیدی بالغ بر پانزده میلیون را ثبت کرده است! سریال «دودکش» نیز داستان‌های خانواده‌ای از قشر معمول جامعه است که نظر مثبت نه میلیون مخاطب تلوبیون را به خود جلب کرده است.

در حال حاضر تعداد بسیاری از فیلم‌های سینمایی و تئاترها هم‌سو با سیاست‌های جشنواره‌های جهانی و منویات آنان ساخته می‌شود و سرریز این محصولات بصورت رقیق‌تر در تلویزیون تولید می‌شود، محصولاتی تکراری که غالبا در تقابل با ″دین و فرهنگ ملی و اسلامی″ است. مقایسه‌ی بازدیدهای این سه سریال با سایر سریال‌ها و همچنین آمار تماشاگران فیلم‌های سینمایی حاکی از آن است که سطح سلیقه و پسند مخاطب بالاست؛ با وجودی که همت بسیاری صرف شده تا ذائقه‌ مخاطب تخریب شود.

لذا نیاز است که مسئولان فرهنگی و رسانه‌ای پایش ساده‌ای انجام دهند و برنامه‌ریزی‌های آینده را مبتنی بر واقعیات موجود انجام دهند.

روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید

@irwipe

شمول یک سریال

شمول یک سریال

به دور و بر خود نگاه کردم. به جوان‌های دم بخت و آن‌ها که تازه ازدواج کرده‌اند.
این جستار شاید برای یک مقایسه است و پاسخ به این سوال که قهرمانان سریال زندگی زیباست بیانگر چند درصد جوانان این دوره سنی هستند.
نشاط، شور جوانی، احترام به بزرگ‌تر و حتی پرداختن به مسئله‌هایی مانند سرطان و اعتیاد از نکات مثبت این سریال هستند؛ اما این ضعف قدیمی فیلم‌نامه‌های ما دست از سر این سریال هم برنداشته است. به تصویر کشیدن آدم‌های پول‌دار، تحصیل‌کرده و آرمانی به جای مردم کف کوچه و بازار با درآمدهای معمولی و عشق‌های عمدتا عادی که در طول زندگی مشترک بالنده می‌شود.
جذاب از جنس خانواده‌هایی با حیا و دین‌باور. نه روابطی باز و آزاد و خارج از عرف برای دختران و پسران، نمایش آواز و لالایی زنان و عاشقانه های افراطی همسران...
زندگی زیباست با شور و شیرینی جوانی، امید و زندگی آغاز شد و فراز و فرودهای زندگی را به نمایش گذاشت. اما در پایان راه همچون گاو نه من شیر، هرآنچه از امید و زندگی در مخاطب ساخته بود با تراژدی بیش از حد ویران کرد.
نمایش مرگ سعید و خاکسپاری او علاوه بر تلخ کردن کام مخاطب، سرشار از نمادها و القائاتی بود که کمترین خوانش را با عقاید و مرام مخاطب مسلمان ایرانی داشت. دفن یادگاری همراه جنازه، اعتقاد به جوانه زدن و زندگی از نوع دیگر و سر ریز شدن روح مرده در سایر انسان‌ها، حضور در مراسم با پوشش مشابه ادیان دیگر و حتی برخی فرقه‌های انحرافی، مراسم شمع و کافه و... بخشی از آن هاست.
عالیه بهرام‌زاد
روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید
@irwipe

انیمیشن خانواده پاگنده: تربیت نسل و ترویج ایدئولوژی حاکمیتی

انیمیشن خانواده پاگنده: تربیت نسل و ترویج ایدئولوژی حاکمیتی

انیمیشنِ سینمایی «خانواده پاگنده» (Bigfoot Family) محصول مشترک کشورهای بلژیک و فرانسه است که «جرمی دگروسن» و «بِن استاسن» کارگردانی آن را بر عهده داشته‌اند.

 این انیمیشن که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد؛ داستان خانواده‌ای غیرطبیعی‌ست که پدر، در یک جهش ژنتیکی به یک فرد پاگنده با قدرت‌های خارق‌العاده و هیبتی پرمو، بدل می‌شود، فرزندش نیز از این جهش بی‌بهره نبوده و دارای قدرت‌هایی چون سخن گفتن با حیوانات، خوددرمانی و دگردرمانی از طریق ایجاد هاله‌ی نور در محل آسیب‌دیدگی است. همچنین این پسر گوش‌های تیزی دارد و بسیار سریع و عجیب می‌دود.

"خانواده پاگنده" در قالب نمایش داستانی ماجراجویانه برای کودکان و از طریق قهرمان‌سازی برای آن‌ها، اهداف تربیتی و دغدغه‌هایی ویژه را دنبال می‌کند. در این انیمیشن نیز همانند اکثر پویانمایی‌ها، فیلم‌ها و سریال‌ها و سایر محصولات فرهنگی اهدافی دنبال میشود که برای حاکمیت حائز اهمیت است.

پاگنده بعد از بازگشت از جنگل که در فصل اول این مجموعه اتفاق افتاد، در حال حاضر به چهره‌ای مشهور و محبوب تبدیل شده و پسر خانواده نیز به علت شهرت پدر در مدرسه مورد توجه قرار گرفته و حواشی ایجاد شده در پی این شهرت، منجر به ایجاد فاصله بین او و پدرش شده است.

  موضوعِ دهشتناکِ جهش ژنتیکی، در این انیمیشن جذاب نمایانده شده؛ به گونه‌ای که هر پسری ممکن است آرزو کند کاش همانند قهرمان داستان، حاصلِ جهش ژنتیکی باشد.

در بسیاری از انیمیشن‌ها، قدرت‌های خارق‌العاده داشتن، از شخص اول داستان قهرمان می‌سازد، اتفاقی که در دنیای واقعی وقوعش به مراتب سخت است، اما حاصل آن، تربیتِ نسلی است که داشتن قدرت‌های مردعنکبوتی، بن‌تن و سایر قهرمان‌های ساختگی را آرزو می‌کند و بدنبال تحقق آرمان‌ها با وجودِ این قدرت‌های پوشالی است.

از سویی دیگر، نکته مهمی که از وفور قهرمان‌هایی با قدرت‌های خارق‌العاده بشری در این پویانمایی و بسیاری از آثار مشابه قابل تامل است؛ عادی‌سازی و در دسترس نشان دادن قدرت‌های ماورایی‌ست. فراوانی این موضوع حکایت از آن دارد که دنیای غرب و دستگاه تبلیغاتی‌اش در شرایط آخر‌الزمانی کنونی در پی ارائه ″نسخه تقلبی″ از قدرت‌هایی است که جامعه عام بشری از آن بی‌بهره بوده و تنها منحصر به افراد ماورایی است! قدرت‌های معجزه گونه‌‌ای که مسلمان شیعه آن را متعلق به معصومین می‌داند و در انتظار انسان کاملی‌ست که قرار است در نقطه مقابل جهانی‌سازی لیبرالیسم، بر جهان حکومت کند. لذا در پی عادی‌سازی چنین قدرت‌هایی‌ست که یک وجه تمایز امام معصوم تلقی می‌شود.

یکی از نکات جالب در این انیمیشن نمایش استفاده‌ی درست از محبوبیت است. پاگنده دوست دارد، «دنیا را به جای بهتری تبدیل کند» دروغی که دنیای غرب در محصولات این چنینی در بوق و کرنا کرده است؛ اما نکته مثبت‌ آن است که وقتی مدیر برنامه‌ پاگنده از او یک دلقک تبلیغاتی می‌سازد تا پول درو کند، مقاومت می‌کند و می‌گوید:

 «نمی‌خوام قیافه‌مو به رسانه‌ها بفروشم، می‌خوام یک کار بدردبخور کنم» و وقتی مدیربرنامه‌اش این دیدگاه را غیرتجاری و فاقد سود می‌خواند، با برخورد تند پاگنده، پا به فرار می‌گذارد. زیرا پاگنده می‌خواهد، صدای مردم باشد و عقیده دارد اگر شهرتش نتواند به درد مردم بخورد، فایده‌ای ندارد. نمایش چنین دیدگاهی، تعبیر درست از سلبریتی بودن است. چنین سلبریتی‌ای آرزوست که به جای آه و فغان کردن و ایجاد ناامیدی در مردم کشورش، به حل مشکلات مردم بپردازد و به جای همنوایی با رسانه‌های ضدمردمش، آزاده باشد.

انیمیشن خانواده پاگنده گره اصلی داستان را حول موضوع محیط زیست شکل می‌دهد که موضوع چالشی و مهم و البته تکراری برای کشورهای سازنده‌اش است. داستانی هیجان‌انگیز از یک شرکت خصوصی استخراج نفت از آلاسکا به نام «اکسترکت» را بازگو می‌کند و در آن، عده‌ای از فعالان محیط زیست از پاگنده درخواست کردند که همراهشان باشد و با استفاده از شهرتش و ایجاد مطالبه مردمی بتوانند جلوی این اشتباه که منجر به تخریب محیط زیست می‌شود را بگیرند؛ پاگنده با پذیرفتن این دعوت، عزم سفر می‌کند چون معتقد است این بهترین راهِ استفاده از شهرت است. جالب اینکه وقتی پسرش او را توبیخ می‌کند که از یک نفر کاری ساخته نیست!

پاگنده می‌گوید: «یک نفر هم می‌تواند تغییر ایجاد کند» و در سیر داستان با کمک رسانه‌ای که پسر خانواده با دوستان نوجوانش انجام می‌دهد، از تخریب ممانعت می‌شود

و در پایان پسر خانواده حق را به پدر می‌دهد و اعتراف می‌کند که یک‌ نفر هم می‌تواند تغییر ایجاد کند.

 از نکات مهم و راهبردی این انیمیشن، عدم ارتباط این طمع محیط زیستی به دولت است! در داستان تاکید می‌شود که «اکسترکت، دولت را قانع کرده که فرآیند استخراج سوخت پاک هیچ ضرری به محیط زیست نمی‌رساند» این نوع ملاحظات فرقِ فیلم‌های آن‌ها با فیلم‌های ایرانی‌ست، زیرا آنها با آنکه فساد در ذات دولت‌هایشان وجود دارد، آن را تطهیر می‌کنند و در نهایت نیز ساختارهای دولتی به کمک می‌آیند، درحالیکه در فیلم‌های ما، کوچکترین اشتباه فردی به یک معضل اجتماعی و  تهمت به ناکارآمدی نظام می‌شود.

یکی از داستانک‌های فرعی انیمیشن که مطابقت با فرهنگ جاری کشورهای غربی دارد؛ نمایش روابط احساسی بین پسر خانواده با دختری بنام «إما» است؛ این نوع رابطه نامتعارف تناسبی با سن و سال نوجوان ندارد.

 آموزش عشق در دوران نوجوانی و این سطح از ارتباطات احساسی تا آن حد؛ از سوئی و منع کردن، تقبیح ازدواج در سنین نوجوانی، عدم بلوغ نوجوان در ابعاد دیگر که لازمه‌ی زندگی مشترک است از دگرسو، منجر به ارتباطات جنسی در سنین نوجوانی می‌شود که نتیجه‌اش درگیری عاطفی، افسردگی در این سنین و افزایش مادرانِ نوجوان که از معضلات کشورهای اروپایی است، می‌گردد.

با این وجود خانواده پاگنده در ردیف انیمیشن‌هایی ست که ارزش‌هایی مانند کار گروهی را به خوبی در ذهن مخاطب تزریق کرده و به ویژه توجه به خانواده و محوریت دادن به آن نقاط قوت این اثر به شمار می‌آید.

 روبش را در پیام رسان‌ها دنبال کنید: irwipe@

تحریف= برگزیده‌شدن

تحریف= برگزیده‌شدن

جشنواره فیلم فجر | مستند «هزار پا»
کارگردان: مهدی شامحمدی
این فیلم به کارگردانی مهدی شا‌محمدی یکی از مستندهای منتخب سی‌و‌نهمین جشنواره فجر است؛ همچنین در چهاردهمین دوره از جشنواره بین‌المللی حقیقت، جایزه تندیس طلایی در بخش شهید آوینی را از آن خود کرد.

این مستند روایت دو شهر شیعه نشین فوعه و کفریاست که در مدت پنج سال در محاصره داعش و جبهة‌النصره بودند و هواپیماها با عملیات بارریزی، آذوقه حداقلی مردم را تامین می‌کردند. مستند به معضلات بارریزی در شرایطی که به گفته روایِ مستند، گروه های مسلحین مانع بودند پرداخته است. مقاومت مردم و تلاش ارتش سرانجام منجر به تبادل اسرا شده؛ اما در جریان تبادل و در بین مسیر تعدادی از کودکان هنگامی که برای دریافت چیپس و پفک تجمع کرده بودند در اثر انفجار شهید می‌شوند.
نکته بسیار مهم و قابل تامل در ۱۸هزارپا، تاکید بر کنشگری کامل ارتش سوریه بدون ″هیچ اشاره‌ای″ به نقش ایران و یا حزب‌الله لبنان در جریان کمک‌رسانی‌ها به مردم و همچنین تبادل اسراست. تمام عملیات امداد رسانی، بارریزی با هواپیما، تبادل اسرا، کمک‌رسانی‌های مختلف به مردم و... همه و همه از طریق ارتش سوریه بوده و اسمی از ایران و نیروهایش برده نشده؛ به گونه‌ای که مخاطب می‌پندارد مستند ۱۸ هزارپا توسط یک فرد سوری وطن‌پرست که ″گرایشات ضد ایرانی و محور مقاومت″ دارد، ساخته شده است.
طبیعتا فیلم مستند همانگونه که از نامش پیداست فیلمی مبتنی بر واقعیات است و با توجه به اینکه کارگردان فیلم در زمان بارریزی در هواپیما حضور داشته، قطعا از چند و چون نقش ایران و بصورت کلی؛ محور مقاومت در این عملیات‌ها مطلع بوده و حال آنکه به چه دلیل به این موضوع نپرداخته، قابل تامل است.
مستندهایی از جنس ۱۸ هزار پا که معنا و مفهومی حداقلی از یک چنین جنگی را به تصویر می‌کشند تنها کار کردی که می‌توانند ارائه کنند کار کردی ″ضدجنگی  و نمایش تلخی‌ها و زشتی‌های″ جنگ است و نه فراتر از آن.
حال اینکه این مستند روایتگری ناقصی از درگیری‌های ارتش سوریه و داعش و جبهة‌النصره داشته و به عنوان برگزیده جایزه اصلی بخش شهید آوینی معرفی می‌شود و در جشنواره فجر انقلاب اسلامی!! قرار است چه پیامی با این مبنا را ارائه کند، جالب است.
لذا تنها می‌توان دلیل این نوع انتخاب‌ها را در سیاست‌هایی که تمایلی به بیان ایدئولوژی ندارند و صرفا دیدگاه جشنواره‌ای دارند، جستجو نمود.

روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید
@irwipe

سلبریتی ها: مردودین درس اول

سلبریتی ها: مردودین درس اول

مفاد درس اول:
   ۱-  امنیت ملی چیست؟
   ۲-  مخل امنیت ملی کیست؟
   ۳-  حفظ امنیت ملی چه اهمیتی دارد؟
   ۴-  آیا کشوری در دنیا وجود دارد که بر سر امنیت ملی خود مماشات کند؟
   ۵-  آیا دعوت به آشوب، اخلال در امنیت ملی محسوب می‌شود؟
   ۶-  اگر دعوت‌کننده به هرج‌ومرج در کسوت گرداننده‌ی یک کانال تلگرامی باشد، مخل امنیت ملی نخواهد بود؟
   ۷-  با مخل امنیت ملی چه باید کرد؟
   ۸-  آیا باید منتظر ماند تا مخل امنیت ملی روزی به اشتباهات خود پی ببرد؟
   ۹-  آیا حس ترس و ناامنی که در روزهای مختل شدن امنیت ملی بر مردم عادی مستولی شده بود اهمیت ندارد؟
  ۱۰-  آیا نباید با تنبیهی درخورِ عمل انجام شده از اقدامات مشابه جلوگیری کرد تا دیگر کسی نتواند با اخلال در امنیت ملی، آبِ اعتراضاتِ به حقِ مردم نسبت به برخی مسائل اقتصادی را گل‌آلود کند و ماهی خود را بگیرد؟

این‌ها پیش پا افتاده‌ترین سوالاتی هستند که برخی از سلبریتی‌ها از درک پاسخ درست آن عاجزند و برخی دیگر با علم به پاسخ سوالات، قصد کم اهمیت جلوه دادن آن را دارند؛ و سعی دارند با گسترش حس ترحم کاذب در فضای عمومی، به عمل کَره‌گیری از جوّ ایجاد شده بپردازند.

کاش مسئولین نظارتی کمی بیشتر به آن‌ها و دلسوزی‌های هدف‌دارشان در قبال قاتل و تروریست و جاسوس و نفوذی توجه می‌کردند.

عالیه بهرام‌زاد
روبش را در پیام‌رسان‌های بله، ایتا، سروش، روبیکا دنبال کنید.
@irwipe

 

نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش دوم

نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش دوم

 بچه‌ها بدون پدر و مادر و بی حامی، خانواده‌ها متلاشی و مشکل‌دار
رویکرد هر جشنواره‌ای ماحصل سیاست‌هایی ست که برای آن تعریف می‌شود؛ در غیر این صورت، سلایق افرادی که در انتخاب فیلم‌ها دخیل هستند و در درجه بعدی، فیلم‌سازان‌اند که در تعیین رویکرد یک جشنواره دخیل هستند. این مهم با بررسی محتوای تعداد فیلم‌هایی که با موضوع مشابه یا حول موضوع مشترک ساخته‌شده‌اند نمایان می‌شود. اما آنچه اهمیت دارد تصویری است که از جامعه و کشور ایران در منظر مخاطب داخلی و خارجی به‌واسطه‌ی فیلم‌های جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران ساخته و ارائه می‌گردد.
 در سی و هشتمین جشنواره فیلم کوتاه تعداد بالای فیلم‌هایی که در حوزه کودک و نوجوان و خانواده به جشنواره راه یافتند حکایت از مشی کلی رویداد سی و هشتم بر محوریت "سبک زندگی" دارد. با حسابی سرانگشتی تعداد فیلم‌هایی با موضوع و مضامین مذکور اکثریت فیلم‌ها را شامل می‌شوند؛ هرچند فیلم‌هایی با موضوع جنگ نیز تعداد قابل‌توجهی از فیلم‌ها را به خود اختصاص داده است.
 فیلم‌هایی که درباره و یا با موضوع کودک و نوجوان ساخته شدند دارای نقطه اشتراک مهمی هستند. در همه این فیلم‌ها بحرانی اساسی وجود دارد؛ کودک و نوجوان اغلب فیلم‌ها از نعمت پدر و مادر به دلایلی همچون طلاق یا ترک کردن؛ تنها صاحب یکی از آن‌هاست، فیلم‌های کوتاه داستانی نظیر "ملودی آبی"  به کارگردانی مریم سرجه پیما، "هرگز گاهی همیشه" شادی کرم وردی، "تی یره" مصطفی مهربان، "هشت‌سالگی" به کارگردانی رضا شاد، "گرگ" بهروز شمشیری، "گوزن" هادی بابایی فر، "جان داد" سهیلا پورمحمدی، "باغ‌وحش" نفیسه زارع، "گجو" سینا محمدیان و فیلم‌های مستندی مانند "شهیق" به کارگردانی الهام عادلی و "عروسک" الهه اسماعیلی را می‌توان ازاین‌دست فیلم‌ها ذکر نمود، یا ازجمله فیلم‌هایی مانند فیلم‌های کوتاه "هناسه" به کارگردانی میثم محمد خوانی و "زخم" سحر نور منور هستند که کودک و نوجوانِ فیلم هر دو نفر والدین را ندارند.
 از طرفی در فیلم‌هایی که پدر و مادر نیز حضور دارند؛ خانواده دارای شاکله مناسبی نیست و فرزند آنان شرایط مناسبی ندارد. به‌طور مثال در فیلم تلخی همچون "کپسول" به کارگردانی امیر پذیرفته که پدر و مادر هر دو حضور دارند، پدر در هیبت فردی ظالم و وحشی است، یا همچون فیلم کوتاه "برای بار دوم" ساخته لیلا اخباری که فرزند رابطه خوبی با پدر ندارد.
جشنواره فیلم کوتاهقصه‌های غالباً تلخی که در این فیلم‌ها روایت‌شده قطعاً به مذاق مخاطب داخلی خوش نخواهد آمد اما درعین‌حال بسیار موردپسند جشنواره‌های خارجی قرار خواهد گرفت؛ نسبت درصد فلاکت‌زدگی کودک و نوجوان و یا خانواده ایرانی در فیلم‌ها تناسب مستقیمی با استقبال از طرف مدیران جشنواره‌های خارجی دارد زیرا بهتر می‌تواند آنان را در  تحقق اهدافشان برای معرفی ایران و ایرانی به مخاطبانشان یاری نماید.
از بین فیلم‌های کوتاه مذکور جایزه بزرگ بخش مسابقه سینمای بین‌الملل که به اسکار ۲۰۲۲ معرفی خواهد شد، به فیلم «کپسول» ساخته امیر پذیرفته از ایران اختصاص یافت. این فیلم داستان پسر نوجوانی است که پدر ستمگر و وحشی‌اش او را از تحصیل محروم کرده و در مغازه‌اش برای جابجایی کپسول‌های گاز به کار گرفته است. او با توسل به زور و تنبیه فیزیکی فرزندش را از بازی فوتبال منع می‌کند درحالی‌که علاقه و استعداد خوبی در این ورزش دارد. روزی که قرار است مسابقات فوتبال و انتخابی بهترین بازیکن انجام شود دست این نوجوان توسط پدر ظالمش به کپسول گاز زنجیر می‌شود. پسر زنجیر به دست پا به توپ می‌شود اما در نهایت پدر او را با خود همراه می‌سازد.
انتخاب این فیلم به‌عنوان نماینده ایران سبب خوشحالی مسئولین و حاصل دوره عملکردی دبیر جشنواره معرفی شده، حال آنکه این فیلم با این محتوا چه دستاوردی از برای ایران در پی خواهد داشت جای تأمل دارد.
در طی سال‌های گذشته چنین فیلم‌هایی با مضامین ظلم به نوجوان و یا نوجوان بزهکار بسیار مورد استقبال جشنواره‌های داخلی و خارجی قرار گرفته و با تائید و تشویق همراه گشته و جایزه‌های بسیاری را دریافت کرده، به همین علت توجه فیلم‌سازان جوان به این نوع محتوا جلب شده است. نمونه آن را می‌توان فیلم کوتاه امتحان در دوره‌های گذشته جشنواره فیلم کوتاه ذکر کرد که بسیار مورد استقبال قرار گرفت؛ این فیلم در مورد دختر نوجوانی است که به‌واسطه پدر مجبور است ساقی مواد مخدر باشد. روزی مجبور می‌شود از ترس مدیر مدرسه بسته مواد را قورت داده و در سرویس بهداشتی آن را از طریق تحریک مصنوعی احیا کند.
در رویداد سی و هشتم به نسبت جشنواره‌های سال‌های گذشته تعداد کمتری از انواع فیلم‌هایی با موضوع نوجوانان بزهکار به چشم می‌خورد. در این دوره نیز فیلم کوتاه «ارفاق» که از جهت شاخصه‌های فنی فیلم خوش‌ساخت و همچنین به لحاظ قصه فیلم جذابی به شمار می‌رود و نامزد دریافت جایزه در بخش بهترین  کارگردانی بخش داستانی، بهترین فیلم، فیلم‌نامه، فیلم‌برداری و صدا گشت، از این دست فیلم‌ها است. ارفاق با بازی هوتن شکیبا داستان یاسر؛ دانش‌آموزی است که به همراه همکلاسی‌اش  برای معلم مدرسه دسیسه‌چینی می‌کنند. دانش‌آموز در مقابل امتناع معلم از ارفاق نمره، اقدام به خودزنی کرده و در این حین مدیر مدرسه سر می‌رسد و معلم مورد بازخواست قرار می‌گیرد. ماجرا تأسف بارتر می‌شود زمانی که معلم خوبِ مدرسه در قبال اخاذی پدر این دانش‌آموز برای رضایت دادن، به عملکردی مشابه با ماکیاول هدف وسیله را توجیه می‌کند، دست می‌زند.
فیلم  کوتاه «برای بار دوم» نیز که شرایط نابسامان یک دختر نوجوان را به‌واسطه خانواده‌اش به تصویر می‌کشد در دسته فیلم‌هایی با مضمون تکراری و البته مهمِ تقابل سنت-مدرنیته است. ساره دختر نوجوانی با تفکرات امروزی ست اما خانواده‌ای سنتی دارد و پدرش جانباز است. ساره مجبور است برای خروج از خانه چادر بپوشد اما در بین راه آن را داخل کیفش می‌گذارد. او علاقه‌مند بازیگری است و به‌صورت پنهانی و دور از چشم خانواده تمرین تئاتر می‌کند. در یکی از روزهای تمرین که قرار است کارگردان فیلم سینمایی بازیگر نقش اصلی خود را از بین بچه‌ها انتخاب کند مادرش از او می‌خواهد کپسول اکسیژن پدرش را شارژ کند اما او از این کار امتناع می‌کند. کارگردان ساره را به‌عنوان نقش اصلی انتخاب می‌کند اما او به دلیل ترس از مخالفت پدر ابراز پشیمانی کرده و منصرف می‌شود از طرفی نیز خبر از دست دادن پدر به او می‌رسد. تصویری که از این دختر و خانواده‌اش در این فیلم ارائه شده حاصل حمایت کانون پرورش فکری و همچنین موسسه ناجی هنر بوده است.
مضامین مشابه این فیلم در نقد تفکرات سنتی در فیلم کوتاه «هاجرو» به کارگردانی افشین اخلاقی ‌فیض‌آثار و فیلم مستند «عروسک» نیز دیده می‌شود. هاجرو داستان دختری ست که زیر سلطه برادرش است و به‌عنوان یک زن اختیار هیچ کاری را بدون اجازه او ندارد. مستند عروسک نیز با موضوع کودک همسری داستان دختری نوجوان است که همراه با پدر سنتی خود زندگی می‌کند و مستند به ماجرای جدایی پدر و مادر او و داستان ازدواج دختر نوجوان می‌پردازد.

جشنواره فیلم کوتاهاز سویی دیگر فیلم‌هایی که حوزه بزرگ‌سالان و مضامین خانوادگی را سوژه کرده‌اند نیز از وجاهت مناسبی برخوردار نیستند. فیلم‌هایی که در آن خانواده‌ها دارای ساختار صحیحی نیستند و تصویر تلخ و غم‌انگیزی از یک خانواده ارائه می‌کنند. فیلم‌هایی همچون «گجو» که در آن به‌تازگی پدر و مادر از یکدیگر جداشده‌اند و فرزندشان با شرایط جدیدی روبرو شده و فیلم کوتاه «باغ‌وحش» که مادر، خبر رفتن همیشگی پدر و زندگی جدیدشان را به دخترش می‌دهد. در این فیلم‌ها اگرچه با نگاهی مثبت می‌توان محتوای آن‌ها را از زاویه نقد و به تصویر کشیدن تلخی طلاق نگریست اما از سویی نیز مضاف بر اثر سوء ازهم‌پاشیدگی خانواده در ذهن مخاطب، منتج به اکراه در شکل گرفتن ازدواج و فرزند دار شدن خواهد شد.
 همچنین فیلم‌هایی مانند «هرگز گاهی همیشه» نامزد دریافت جایزه برای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین فیلم‌نامه ، «حالت تهوع» به کارگردانی مهرداد کبیری، «زوزه» امیر نجفی، «دکولاژ»عرفانه صادق زاده، «لبرکرووزوم  17» شروینه دیدنده و مستندهای «زرافشون» مهدی رجبیان و «پرواز را به خاطر بسپار» عماد باستانفرد و «رامخانه» احسان شادمانی در بخش تجربی نیز هر کدام به‌نوعی سبک زندگی مخدوشی را به تصویر می‌کشند.
نام فیلم کوتاه «هرگز گاهی همیشه» برگرفته از گزینه‌های پاسخ به سؤالات یک دانش‌آموز است که ترنج دختر مجرد بیست‌وهفت ساله باید در پاسخ به سؤالاتی راجع به "لذت از رابطه جنسی" و فکر کردن به "خودکشی" و مسائلی از این دست یکی از این سه گزینه را انتخاب کند. ترنج به دعوت مدیر مدرسه خواهرش تارا، نزد او رفته تا از تصمیم خودکشی خواهرش مطلع شود با وجودی که تارا منکر موضوع شده و ان را در حد شوخی بیان می‌کند. علاوه بر این فیلم، می‌توان از فیلم کوتاه «ناجی» امیرحسین بهاءالدینی و فیلم کوتاه «منطقه» اسما ابراهیم زادگان نیز با مضامین خودکشی نام برد. فیلم «دکولاژ» زندگی بیهوده جوانی ست که ناامید شده و ترجیح می‌دهد مهاجرت کند، سپس دوستش را که مخالف مهاجرتش بوده نیز با خود همراه می‌کند. فیلم «لبرکروموزوم 17 » که مربوط به یک بیماری وراثتی ضعف بینایی است که مادر خانواده در هنگام ازدواج آن را از همسرش پنهان کرده و پدر ابراز نارضایتی دارد و عنوان می‌کند که اگر از ماجرا اطلاع داشت فرزند دار نمی‌شد. اما دختر جوان این خانواده که قصد مهاجرت دارد از فروپاشیدن زندگی خواهر و وضعیت خانواده خود عبرت گرفته و تصمیم می‌گیرد موضوع را با نامزدش در میان بگذارد و این عمل نکته مثبت فیلم است.
جشنواره فیلم کوتاهاز فیلم‌های مهم دیگر جشنواره فیلم کوتاه «ویار» حورا طباطبایی و «پرتاب ناگهانی یک فیل» نازنین چیت‌ساز درباره سیاست جمعیتی است، مسئله‌ای که هم‌اکنون به یکی از چالش‌های اساسی کشور تبدیل شده است و در جشنواره‌های گذشته نیز محل توجه بوده است. فیلم ویار برنده مدال ایسفا در جشنواره سی و هشتم ماجرای زنی حامله است که برادر و همسر و پسردایی‌اش می‌خواهند او را از درگذشت پدر مطلع کنند. در خلال داستان این زوج در غیاب یکدیگر برای این دو نفر از سختی‌هایی که متحمل شده‌اند در و دل می‌کنند. زن از بی‌توجهی‌های مرد و زودهنگام بودن و رنجه‌ای بارداری می‌گوید و مرد از تحمل بداخلاقی‌های زن و مراعاتی که باید بکند می‌گوید.
در مقابل؛ فیلم «پرتاب ناگهانی یک فیل» ساخته نازنین چیت‌ساز در زمره فیلم‌های امیدبخش در این زمینه است که امثال چنین فیلم‌هایی نیاز به حمایت دارند. این فیلم داستان زوجی که در ابتدا با یکدیگر پیمان می‌بندند به نویسنده‌های بزرگی تبدیل شوند اما زن می‌گوید نظرش تغییر کرده و می‌خواهد زندگی کند و بچه‌دار شود اما مرد اصرار دارد آن را تا هنگام چاپ کتابش به تعویق بی اندازد، این مسئله سبب رنجش زن شده اما ورود یک بچه به خانه آن‌ها برای پس گرفتن توپش، فضا را تغییر می‌دهد.
ازجمله فیلم‌های دیگر جشنواره سی و هشتم که نیاز به تقویت امثال آن‌ها در جشنواره‌ها است فیلم کوتاه «اتاق عقد» به کارگردانی حسن حبیب زاده و «جاده بی‌انتها» مهدی مرعشی است. اتاق عقد با بازی و تدوین خوب، قصه زوجی ست که زن جوان در روز عقدِ دختر همسایه در اتاق عقد خودش، عاشقانه‌ها و خاطراتش با همسر شهیدش را مرور می‌کند و فیلم جاده بی‌انتها از دسته فیلم‌های سیاه و سفید و سرد جشنواره است اما تفاوتش با فیلم‌های جشنواره‌ای جوانه زدن امید در پایان فیلم است.

اما دسته دیگر از فیلم‌های جشنواره فیلم کوتاه که به نسبت کل فیلم‌ها تعداد قابل‌توجهی به شمار می‌آید اختصاص به موضوع جنگ و آسیب‌های پیرامون آن دارد. فیلم‌هایی با مضمون اثرات تلخ جنگ، همواره یکی از سوژه‌های ثابت جشنواره‌های مختلف است و از طرفی ذیل فیلم‌های جشنواره پسند خارجی نیز قرار دارد.
 شعار صلح جهانی در سال‌های گذشته باهدف جهانی‌سازی به یکی از شعارهای پر سروصدای مجامع بین‌المللی تبدیل شده و در این راستا لازم است در هر کشوری به‌ویژه در کشورهای مسلمان هر آنچه و به تشخیص آن‌ها؛ نشانی از خشونت و جنگ دارد تعدیل یا تغییر یابد. این اصل به‌عنوان یکی از بندهای سند توسعه پایدار موسوم به سند 2030 است که به کشورها ابلاغ شده و در کشور ما نیز توسط دولتمردان و سیاست‌گذاران دولت پیشین در بخش‌هایی به مرحله اجرا در آمده است. بنابراین به دلیل حمایت‌های داخلی و خارجی برای اجرایی کردن سند 2030 جشنواره‌ها نیز به‌عنوان بخشی از حوزه فرهنگ در امر اجرای بندهای هفده‌گانه این سند سهیم بودند. به همین دلیل فیلم‌هایی؛ عمدتاً در بخش داستانی، با  مضامین تلخ و سیاه در نکوهش جنگ و به تعداد بالا تولید شدند؛ بی‌آنکه تفکیکی میان جنگ و دفاع و تبیین صحیح آن، در میان باشد، باوجودی که ایران خود قربانی جنگ بود و مردم آن دفاع تحسین برانگیزی را در حافظه تاریخ ثبت کردند.

فیلم‌هایی که در جشنواره سی و هشتم با موضوع جنگ تولیدشده‌اند برخی مربوط به جنگ ایران و عراق است و تعدادی نیز به دلیل شرایط کنونی و دوقطبی‌هایی که اخیراً در کشور به وجود آمد، درباره کشور افغانستان و جنایت‌های طالبان در این کشور است. فیلم‌های کوتاهی نظیر «لیلا» به کارگردانی مجتبی اسپنانی، «خط‌های سفید» جلال ساعد پناه، «ماشوم» حسن میرزا محمدی، «ارغوان» محمد پهلوان، «گندم» هاشم مرادی و مستندهای کوتاهی مانند مستند خوب «مادری از دارخوین» ایوب مروانی پور، «شهیق» الهام عادلی، «تانک شب» امیررضا زرین و مستند «صندلی» محمدباقر شاهین برنده جایزه بهترین کارگردانی بخش مستند را می‌توان نام برد.
فیلم کوتاه لیلا در فضایی خسته و افسرده روایت می‌شود که زنان مقابل محوطه پادگانی منتظر همسران خویش هستند. در این میان لیلا برای شناسایی جسد سوخته برادرش فراخوانده می‌شود و هم‌زمان خبر شهادت همسرش به او می‌رسد. زن پس از اصرارهای مسئول مقر، دیدن جنازه را می‌پذیرد؛ او با دستی مواجه می‌شود که سالم مانده و تنها عکس‌العملی که از این زن  مشهود است برخواستن و بازگشت مجدد بر سمت جسد و انداختن انگشتر در انگشت دست او است!
مستند صندلی نیز که در مقایسه با سایر فیلم‌های مشابه اشاره به مبارزه و دشمنی دشمن کرده است؛ داستان پسر بچه ایست که خانواده‌اش توسط داعشی ها به شهادت رسیدند. این کودک که خود را به خواب زده و در بین وسایل پنهان شده، نجات می‌یابد.
به‌ این ‌ترتیب عمده فیلم‌های بخش مسابقه ملی در جشنواره سی و هشتم شامل مضامین ذکرشده هست و تعداد اندکی که نام آن‌ها به دلیل اطاله مطلب ذکر نشده نیزشاخصه مهم و فراتری از فیلم‌های یاد شده ندارند. به‌عنوان مثال فیلم «جان داد» که ژست روشنفکری دارد یا فیلم «پرواز را به خاطر بسپار» که فردی با التقاط فکری را روایت می‌کند. بنابراین مطالعه انجام شده نشانگر آن است که نمی‌توان ادعای دبیر جشنواره مبنی بر اولویت دادن به برخی شعارها را به راحتی پذیرفت. از طرفی نیاز به بررسی کارشناسانه  است که فیلم‌هایی که به دلیل محتوا و مضامین از ورود به جشنواره جامانده‌اند در چه حدی بودند و چه محتوایی داشته‌اند که نامناسب‌تر از برخی فیلم‌های پذیرفته شده بودند. به‌ویژه تحقیق و بررسی در مورد فیلم‌هایی که از حمایت دولتی نیز برخوردار شدند اهمیت زیادی دارد و تا حدودی عملکرد مدیران مربوطه را عیان می‌کند، باید دید مدیران از تولید چه فیلمی حمایت کردند و مجوز ساخت صادر کرده‌اند؛ حال آنکه همان فیلم حمایت شده از راه یافتن به جشنواره و دریافت مجوز اکران باز مانده است. با این حال نکته مهمی که از درون‌مایه جشنواره و توزیع جوایز آن احصا می‌شود این است که در صورت ادامه روند موجود و عدم تحول در متن و فرا متن جشنواره، رویداد آینده نیز به همین منوال رقم خواهد خورد و هنرمندان جوان مبتنی بر این نوع الگوی توزیع جوایز، فیلم‌های آینده خود را تولید خواهند کرد.

ادامه مطلب...
نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش اول

نگاهی اجمالی به سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه/بخش اول

تعداد فیلم های با موضوع سبک زندگی و جنگ در رتبه اول

سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران از بیست و هفتم مهر تا دوم آبان ماه در پردیس سینمایی ایران مال برگزار شد. این جشنواره نیز به‌رسم معمول از حواشی بی‌نصیب نبود؛ از اعتراض‌های هنرمندان فیلم‌ساز نسبت به گزینش آثار و ممیزی‌ها تا مراسم اختتامیه که محمد خزایی رئیس سازمان سینمایی با اعتراض به تبلیغ بیش‌ازحد مجموعه ایران مال به‌واسطه حضور پررنگ عوامل آن و فضای اشرافیگری حاکم بر جشنواره، مکان جلسه را ترک کرد. انتقاد درست خزایی به مراسم اختتامیه که با واکنش‌های مثبتی نیز همراه شد در حالی بود که مجموعه ایران مال با پخش کلیپ در ابتدای نمایش فیلم در سالن‌ها معرفی و تبلیغ مجموعه را انجام داده بود.

محوریت صحبت‌های رئیس سازمان سینمایی در مراسم اختتامیه درباره آینده جشنواره و تغییر سیاست‌های آن بود. همچنین سید صادق موسوی دبیر جشنواره از تائید شدن جشنواره از سوی آکادمی اسکار در دوره مدیریت خویش صحبت کرد. موسوی در روزهای اخیر در نشست خبری درباره رویکرد جشنواره و اولویت‌های آن اعلام نظر کرده و گفته بود این جشنواره میزبان آثاری است که محوریت تمام فیلم‌های آن با رویکرد تقویت سرمایه‌های اجتماعی و وحدت ملی است و اولویت ما فیلم‌های جامعه‌ستیز نیست.

جشنواره فیلم کوتاه برآیند جشنواره سی و هشتم
 آنچه که فارغ از حواشی و کم و کیف اجرایی جشنواره و مسائل پیرامونی آن اهمیت دارد، بررسی آثار راه‌یافته به بخش مسابقه جشنواره است. انواع فیلم‌های کوتاهی که با حمایت‌های دولتی یا شخصی  نظر مثبت عوامل جشنواره را جلب کرده و به این رویداد مهم راه‌یافته  و تعدادی از آنان نیز موفق به دریافت جایزه شده‌اند. فیلم‌های اکران شده در جشنواره و همچنین منتخبین در بخش‌های مختلف آن، نشان از رویکرد کلی جشنواره و سیاست‌های حاکم بر آن دارد و از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چراکه در حکم الگو و هدایت‌گر برای جوانان و نسل فیلم‌سازان آینده است که به دنبال موفقیت و سکوی پرتابشان به آینده هستند. سیاست‌هایی که باید دید تا چه حد با گفتار و عملکرد مسئولین جشنواره مطابقت دارد.
بنابراین نیاز است تا صاحب‌نظران، منتقدان و اهالی رسانه نقش فعالانه‌ای در مشارکت در این جشنواره داشته باشند و با مشاهده فیلم‌ها و بحث و بررسی پیرامون آن یاری‌دهنده مسئولان برای اتخاذ تصمیمات مقتضی در آینده باشند.
با نگاهی اجمالی به مجموعه فیلم‌ها به‌ویژه در بخش مسابقه داستانی و مستند تعداد زیادی از فیلم‌ها را می‌توان مشاهده نمود که مشی آن‌ها جشنواره پسندی ست. بااین‌حال شاید بتوان گفت جشنواره سی و هشتم گامی روبه‌جلو باشد؛ چراکه تعداد فیلم‌های ضد ارزش‌های اخلاقی همچون "خشونت" که در سال‌های گذشته جزء لاینفک تعدادی از فیلم‌ها؛ به‌ویژه در حوزه کودک و نوجوان به‌حساب می‌آمد، کاهش قابل‌ ملاحظه‌ای داشته است. اگرچه در رویداد کنونی نیز در فیلم‌های کوتاهی نظیر "کپسول" به کارگردانی امیر پذیرفته و "ارفاق" به کارگردانی رضا نجاتی نیز مفاهیم خشونت‌آمیز قابل‌ مشاهده است. همچنین تعداد آثاری که محتوای آن‌ها در ضدیت صریح و آشکار باارزش‌های دینی است، تقلیل یافته یا حداقل از صراحت آن‌ها کاسته شده و با اکتفا به نمادگذاری یا با امید به چشم‌پوشی و غفلت مسئولین ساخته ‌شده است. فیلم گناه به کارگردانی ابوالفضل عزیزی در شمار این فیلم‌ها است که باوجود موضوع تکراری قصاص، قصه خوبی دارد و مخاطب را با خود همراه می‌کند. حکم قصاص در سال‌های اخیر از مسائل چالش‌برانگیزی به شمار می‌رود که ایران به‌واسطه عمل به آن با هجمه نهادهای بین‌المللی مواجه بوده و طبیعتا فیلم‌های با این مضمون مورد حمایت و استقبال جشنواره‌های خارجی قرار می‌گیرد. اگرچه در دین اسلام اصل بر بخشش است اما تقریباً قاطبه فیلم‌های ساخته شده اعم از فیلم‌های بلند، کوتاه و یا مستند در راستای نقد و مخالفت با این حکم بوده است و فیلمی را نمی‌توان یافت که علت و حکمت قصاص را به‌درستی بیان کرده باشد.
فیلم "ماجان" به کارگردانی فردین انصاری نیز از نمونه فیلم‌هایی ست که اگر با اغماض از محتوای تمسخرآمیز فیلم چشم‌پوشی شود، می‌توان فیلم را در زمره فیلم‌های بی‌محتوا و خنثی در نظر گرفت که صرفاً حکم سرگرمی دارد و نه بیشتر.
داستان فیلم ماجان که علاوه بر انجمن سینمای جوان از سوی بنیاد فرهنگی هنری امام رضا علیه‌السلام نیز حمایت شده ازاین ‌قرار است که معلم مدرسه روستایی به دانش آموزان اعلام می‌کند که قول یک جایزه سفر به مشهد به ازای نوشتن انشاء با موضوع امام رضا علیه‌السلام و دریافت هزینه برای ترمیم مدرسه را از مسئولان گرفته است. اما هیچ‌کدام از این دو موضوع منجر به ابراز خوشحالی از سوی دانش آموزان نمی‌شود و جایزه نیز با رای بچه‌ها به پسری تعلق می‌گیرد که مشهد را ندیده و با تائید مادربزرگش که به زیارت رفته، توصیف حال و هوای امام‌زاده روستا و زمین‌های اطراف آن را نوشته و چند دختر و پسری که باهم در اطراف امام‌زاده خوش می‌گذرانند و به قول این دانش‌آموز حال می‌کنند.
 در این بین فیلم کوتاه "کبود" به کارگردانی علی توکلی ازجمله فیلم‌های نمادین این دوره از جشنواره است که اگرچه قابلیت پرداخت بهتری داشت اما بااین‌حال شایسته تقدیر است. کبود ماجرای دفن جسد مادری را نقل می‌کند که فرزندانش به علت ظلم خانواده‌اش به وی، شبانه او را دفن می‌کنند.

سی و هشتمین جشنواره فیلم کوتاه نیز همچون سال‌های گذشته میزبان فیلم‌های انتقادی به مسائل جامعه، مسئولان و به‌طورکلی به حاکمیت بود که مشخصا می‌توان از فیلم کوتاه "مورس" به کارگردانی روناک جعفری، به‌عنوان برنده جایزه بهترین کارگردانی در بخش فیلم داستانی، بهترین فیلم بخش مسابقه  و دیپلم افتخار بهترین طراحی صحنه و همچنین نامزد دریافت جایزه در بخش بهترین فیلم‌برداری و بهترین تدوین نام برد.
 فیلم کوتاه مورس با نگاهی به زندگی خسرو گلسرخی شاعر و نویسنده مارکسیستی که قبل از انقلاب اعدام شد ساخته شده است. اما مضمون فیلم با آنچه در واقعیت برای گلسرخی اتفاق افتاده تطابق ندارد و کارگردان با ادعای ساخت فیلمی سورئال! از این سوژه برای اعتراض و هجمه به واقعیتی مانند عدالت در جامعه امروزی استفاده کرده است.
 مورس ماجرای کشف علت حکم اعدام شخصی به نام خسروست که دوستانش با طرح نقشه‌ای و از طریق بهرام دوست و هم‌بندی خسرو که هادی حجازی فر نقش او را بازی می‌کند، پی به واقعیت ماجرا می‌برند. دوستان خسرو در مکان متروکه‌ای جمع می‌شوند تا با احضار روح خسرو توسط شخصی به نام سید علی شاه که عنوان می‌شود علت اصلی بسیاری از قتل‌های مشکوک را کشف کرده، واقعیت ماجرا را بفهمند.  روح احضار می‌شود و دوستان خسرو به همراه زنی که نقش همسر خسرو را بازی می‌کند از او سؤالاتی در این مورد که علت مرگ خودکشی بوده یا اعدام، با سیانور خودکشی کرده یا چیز دیگر و کجا خاک شده و ازاین‌دست می‌پرسند و روح با زبان مورس پاسخ می‌دهد تیرباران شده است. در فیلم دو بار جریان خوابی تعریف می‌شود که خسرو گفته مرا کشته‌اند و با نامی دیگر در مکانی دفن کرده‌اند، همچنین صحنه‌ای با مکث طولانی، انبوهی از پرونده‌هایی را به تصویر می‌کشد که به گفته دوست خسرو مشخص نیست صاحبان آن‌ها چه سرنوشتی داشته‌اند! اما خسرو این فیلم از آن دسته محکومینی است که از زندان گریخته و در نقش سید علی شاه در پی شخصی ست که او را لو داده است.
 حضور این فیلم در جشنواره که با "حمایت انجمن سینمای جوان" ساخته‌ شده و حتی جایزه بهترین فیلم را نیز دریافت کرده با ادعای سورئال بودن آن توسط کارگردان و صحبت‌های دبیر جشنواره از سیاست‌های حاکم بر جشنواره و همچنین انتقادها از سانسور در تضادی آشکار است. فیلم مورس که صریح و فراتر از یک فیلم انتقادی، انگشت اتهام را به‌سوی حکومت نشانه رفته و این‌چنین مورد استقبال قرارگرفته شاخصی ست که بسیاری از ابهامات را روشن می‌سازد.
فیلم مورس قطعاً به دنبال طرح موضوع  و انتقاد ذیل پرچم حکومت نیست و هدف از محتوای آن مشهود است؛ کما اینکه فیلم‌هایی در بخش‌های مستند و داستانی با نگاه نقادانه و اعتراضی حضور داشت  که می‌تواند منجر به حل مسئله شود. فیلم‌های با درون‌مایه انتقادی نه‌تنها آسیبی ندارد بلکه نیاز است به‌واسطه تبیین صحیح از ساخت چنین فیلم‌هایی حمایت شده و به سمت گره‌گشایی هدایت شود؛  فیلم‌هایی هم چون "قصه‌های همیشگی" به کارگردانی بابک مجیدی داستان بی‌مبالاتی مسئولین شهرستان آستارا در احداث جاده‌ای در تالاب استیل و مخاطرات محیط زیستی که در پی آن ایجادشده را روایت می‌کند و یا فیلم هم مسیر با آب به کارگردانی بهنام تاجمیر ریاحی که با خلاقیتی در حین ساخت مستندی راجع به عملکرد دولت، محرومیت روستایی از جنوب کرمان را به تصویر می‌کشد. فیلم مستند "مردی از رش هرمه" نیز ساخته برهان احمدی ازجمله فیلم‌های جشنواره است که بی‌مهری‌ها و کم‌کاری‌های مسئولان در قبال مردم سردشت و به‌ویژه روستای رش هرمه که در زمان جنگ قربانی حمله شیمیایی هواپیماهای رژیم بعث عراق شدند را روایت می‌کند. این فیلم مستند در زمان کنونی که فیلم تحریف شده درخت گردو به کارگردانی محمدحسین مهدویان در حال اکران است و به نظر می‌رسد به‌منظور جشنواره‌های خارجی ساخته شده حائز اهمیت است. این مستند ضعف‌ها و به عبارتی تحریف‌های فیلم درخت گردو درباره عامل بمباران، دادگاه لاهه و اتفاقاتی که در زمان بمباران شیمیایی و بحث‌های پیرامون درمان خانواده قادر مولان پور واقع شده را به‌درستی به تصویر می‌کشد.
 مستند "ماجرای ماجرا" ساخته مهداد حقیقی نیز ازجمله فیلم‌های مستند جشنواره فیلم کوتاه است که با نگاه انتقادی به سراغ اقامتگاه ماجرا در جزیره هرمز می‌رود که  سروصدای زیادی در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرده است و در قالب طنز شرایط منطقه و وضعیت مردم را به تصویر می‌کشد و همچنین با ارائه نظرات کارشناسان موافق و مخالف پیرامون این اقامتگاه، منجر به طرح مسائل دیگری از مناطق حاشیه کشور می‌شود.


مورس
مستند "میرو مار" ساخته امین پاک‌پرور برنده جایزه بخش پژوهش، ازجمله فیلم‌های مهم جشنواره سی و هشتم به شمار می‌رود. در این مستند به موضوع  بحران آب و تاریخچه آب‌رسانی از طریق ساخت تصفیه‌خانه و لوله‌کشی در تهران از زمان حکومت رضا پهلوی و عواملی که سبب ایجاد معضل کنونی شده، پرداخته می‌شود. در این مستند گفته می‌شود با آب رسانی به منازل و سدسازی‌های انجام شده مردم از آب کافی برخوردار می‌شوند تا اینکه با بروز تبعات منفی اصلاحات عرضی و همچنین افزایش رفاه قشر متوسط تعدادی از کشاورزان از روستاها به تهران مهاجرت می‌کنند و در پی افزایش جمعیت تهران مصرف آب نیز افزایش می‌یابد. در ادامه و پس از انقلاب با دستور امام خمینی رحمت‌الله علیه سیاست‌های کشاورزی تغییر می‌کند و راهبرد جهاد خودکفایی با استناد به صحبت‌های امام در پیش‌گرفته می‌شود و با شروع جنگ تحمیلی و اتخاذ سیاست افزایش جمعیت مصرف آب افزایش می‌یابد. همچنین وضعیت بازسازی و تعمیر شبکه آب‌رسانی علی‌رغم تأکید مقامات جمهوری اسلامی نیز نامشخص ذکر می‌شود. بنابراین در نگاه کارگردان مستند میر و مار سدسازی‌ها با توجیه تولید برق و ذخیره آب، سیاست افزایش جمعیت، مدیریت نادرست منابع آبی، اصرار بر تولید فراورده‌های کشاورزی و راهبرد جهاد خودکفایی از عمده دلایل شکل‌گیری بحران آب تهران به شمار می‌رود.

با وجود آغاز سدسازی‌های از دهه چهل، در این مستند انتقاد عمدتاً متوجه سدسازی‌های سه دهه اخیر در جمهوری اسلامی است که با شرکت‌های سدسازی که تنها به منافع خود می‌اندیشند و با توجیه تولید برق از سدها فعالیت می‌کنند؛ همراهی کرده است، درصورتی‌که تولید برق با احداث نیروگاه‌های خورشیدی نیز امکان‌پذیر است.
بحث و بررسی پیرامون صحت‌وسقم دلایل ذکرشده در فیلم مستند میرو مار و میزان تأثیر هر یک از عوامل ذکرشده بر عهده متخصصین امر است اما نکته‌ای که قابل تامل است انتقاد به راهبرد خودکفایی محصولات کشاورزی است که با توجه به اهمیت موضوع و سایر ابعاد آن، به بررسی‌های گسترده‌تری نیاز دارد. لذا نمی‌توان به‌صورت یک جانبه و تنها با استناد به مصرف آب، سیاست خودکفایی را تصمیم نادرستی عنوان کرد.


از بررسی فیلم‌هایی که مضمون انتقادی دارند می‌توان به میزان و نوع کارکردشان پی برد؛ اینکه آیا فیلم صرفا کارکرد تخریبی دارد یا با طرح مسئله بدنبال حل آن است، روشن است که برای هدایت فیلم ها به سمت و سوی صحیح در ابتدای امر نیاز است مسئولین امر درک صحیحی از نوع بیان کارکرد گونه فیلم‌های انتقادی داشته باشند تا بتوانند آن را ذیل سیاست‌های جشنواره برای جوانان فیلم‌ساز نیز تبیین کنند.


ادامه دارد...


ادامه مطلب...
فیلم کوتاه مورس

فیلم کوتاه مورس


فیلم کوتاه مورس؛ برنده جایزه بهترین کارگردانی فیلم داستانی و بهترین فیلم بخش مسابقه جشنواره فیلم کوتاه
سانسور حاکم است یا سیاست؟

فیلم کوتاه مورس به کارگردانی روناک جعفری که نامزد دریافت جایزه‌های بسیاری شد، از خسرو گلسرخی شاعر و نویسنده مارکسیستی نام می‌برد که قبل از انقلاب اعدام شد. اما مضمون فیلم با آنچه در واقعیت برای گلسرخی اتفاق افتاده تطابق ندارد و کارگردان با ادعای ساخت فیلمی سورئال! از این سوژه برای اعتراض و هجمه به واقعیتی مانند عدالت در جامعه امروزی استفاده کرده است.
 🎞مورس ماجرای کشف علت حکم اعدام شخصی به نام خسروست که دوستانش با طرح نقشه ای و با متقاعد ساختن بهرام؛ دوست و هم بندی خسرو پی به واقعیت ماجرا می‌برند.
 آن‌ها در مکان متروکه‌ای جمع می‌شوند تا با احضار روح خسرو توسط شخصی به نام «سید علی شاه» که ادعا می‌شود علت بسیاری از مرگ های مشکوک را کشف کرده! واقعیت ماجرا را بفهمند. آن‌ها می‌خواهند از روح بپرسند علت مرگ خودکشی بوده یا اعدام، با سیانور خودکشی کرده یا چیز دیگر، کجا خاک شده و... و روح با زبان مورس پاسخ می‌دهد که تیرباران شده است.

در فیلم دو بار جریان خوابی تعریف می شود که خسرو گفته او را کشته‌اند و با نامی دیگر در مکانی دفن کرده‌اند همچنین صحنه‌ای با مکث طولانی، انبوهی از پرونده‌هایی را به تصویر می کشد که مشخص نیست صاحبان آن‌ها چه سرنوشتی داشته‌اند! اما خسروِ این فیلم از آن دسته محکومینی به نظر می‌رسد که از زندان گریخته و در نقش سید علی شاه در پی شخصی‌ست که او را لو داده است.

حضور فیلمی که با حمایت انجمن سینمای جوان ساخته شده و سه جایزه دریافت کرده و این گونه صریح و فراتر از یک فیلم انتقادی، انگشت اتهام را به سوی حکومت نشانه رفته، با صحبت‌های دبیر جشنواره از سیاست‌های حاکم بر جشنواره و همچنین انتقادها از سانسورها در تضادی آشکار است.

وایپ/روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید
@irwipe

ادامه مطلب...
فیلم کوتاه کپسول

فیلم کوتاه کپسول

معرفی فیلم کوتاه کپسول به اسکار 2022
کدام شاخصه داوران خارجی را متفق‌القول کرده؟ وحشیگری پدر یا نگون بختی پسر
از بین ده‌ها فیلم ایرانی و خارجی پذیرفته شده در سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، جایزه بزرگ بخش مسابقه سینمای بین‌الملل که به اسکار ۲۰۲۲ معرفی می‌شود، به فیلم «کپسول» ساخته امیر پذیرفته از ایران اختصاص یافت. به نقل از ابوالفضل جلیلی تمام داوران مهربانانه متفق‌القول این فیلم را انتخاب کردند.  

کپسول داستان پسر نوجوانی‌ست که پدر ستمگر و وحشی‌اش او را از تحصیل محروم کرده و در مغازه‌اش برای جابجایی کپسول‌های گاز به کار گرفته است. او با توسل به زور و تنبیه فیزیکی فرزندش را از بازی فوتبال منع می‌کند در حالی که علاقه و استعداد خوبی در این ورزش دارد. روزی که قرار است مسابقات فوتبال و انتخابی بهترین بازیکن انجام شود دست این نوجوان توسط پدر ظالمش به کپسول گاز زنجیر می‌شود. پدر حتی مانع از بازی زنجیر بدست پسر می‌شود!

انتخاب این فیلم به عنوان نماینده ایران سبب خوشحالی مسئولین شده و دبیر جشنواره آن را حاصل دوره عملکردی خویش معرفی می‌کند، حال آنکه این فیلم با این محتوا چه دستاوردی برای ایران در پی خواهد داشت اهمیتی ندارد!

وایپ/روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید:
@irwipe

ادامه مطلب...
درس اخلاق خانم بازیگر

درس اخلاق خانم بازیگر

بزرگ‌نمایی بخشی از گفته‌های #اکبر_مولایی توسط برخی از رسانه‌ها سببِ ترویجِ دین فردی و ایجادِ نگرشِ جمعِ بین شهوات و دین یا همان هم خرما و هم خدا می‌شود.
درحالیکه روحِ عبادات در افزایش انگیزه برای جهانی‌کردن نظام توحیدی است.

مهناز_افشار، که هنوز دستانش از خونِ طلبه‌ای که احتمالا جزو روضه‌خوانانِ حسین علیه السلام بوده، آلوده است این اظهارات را تصویری بدون ریا، خشونت و قضاوت می‌داند!
باید به ایشان گفت: تو خود ملکه‌ی قضاوتی خانم بازیگر! قضاوتی که منجر به اتهام و تشکیل پرونده‌ در قوه قضائیه است...

اما باید دانست که:
روضه‌خواندن و روضه شنیدن بسیار اتفاق می‌افتد، لذا وقتی شرکت در این روضه‌ها، ″ادب‌دانت″ کرد و مثل «طیّب حاج‌رضایی» از وفاداری به نظامِ سرسپرده‌ی استکبار در کودتای مرداد، به حضور در تظاهرات پانزده خرداد برای ایجاد نظام اسلامی برسی، آنگاه مشخص می‌شود، خوب به روضه گوش‌دل سپرده‌ای و اثر پذیرفته‌ای.

روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید:
@irwipe

ادامه مطلب...
نکبت روح سلبریتی

نکبت روح سلبریتی


یکی از عواملِ احساس نکبت در جامعه، سلبریتی‌هایی هستند که نکبت‌های وجودشان را به جای آنکه با روان‌شناس حل کنند یا در سطل زباله بریزند، در صفحه‌یشان پخش می‌کنند.

به این سلبریتی‌ها عرض می‌کنیم:
لطفا آشغال‌های روح‌تان را در جامعه نریزید.
بر پدر و مادر سلبریتی‌ای رحمت که از شهرت‌ش استفاده‌ی درست می‌کند.

روبش را در پیام‌رسان‌ها دنبال کنید:
@irwipe

ادامه مطلب...