اصغر فرهادی در جشنواره فیلم ریو درباره موضوعاتی مثل هالیوود و نوع نگاه آن، فضای فیلم‌سازی و برنامه آینده اش صحبت کرد.
متن گفتگو از یک رسانه خارجی استخراج شده است.
فرهادی برای معرفی فیلم «افسانه‌های موازی» در جشنواره فیلم ریو حضور دارد، درباره سلطه‌جویی سینمای آمریکا و اینکه هالیوود نباید منبعی برای نمایش وفادارانه فرهنگ‌های خارجی تلقی شود، صحبت کرد.
این کارگردان اسکاری در پاسخ به سوالی درباره برنده شدن جایزه اسکار بهترین فیلم توسط «آرگو» تنها یک سال پس از آنکه «جدایی نادر از سیمین» جایزه بهترین فیلم بین‌المللی را گرفت، گفت که این فیلم را در زمان اکرانش دیده و احساس کرده «یک چیز هالیوودی» است. در این فیلم که آزادانه بر اساس یک داستان واقعی ساخته شده، بن افلک کارگردان نقش یک متخصص استخراج لاتین‌تبار را بازی می‌کند که خود را به عنوان تهیه‌کننده هالیوودی جا می‌زند تا شش آمریکایی گروگان‌گرفته‌شده در تهران را در جریان بحران گروگان‌گیری در ایران نجات دهد. مجری برنامه اشاره کرد که فیلم افلک ایران را «مثل جهنم» به تصویر می‌کشد.
فرهادی افزود: «مشکل این نوع فیلم‌ها در هالیوود و برخی افراد در آمریکا این است که از بالا به پایین به جهان نگاه می‌کنند. روزی باید از آنها بپرسید: چرا احساس می‌کنید شما بالا هستید و ما پایین؟ من نمی‌فهمم چرا این غرور را دارند که بالاتر هستند.» این کارگردان ایرانی سپس گفت که آمریکایی‌ها اغلب ادعا می‌کنند «دموکراسی دارند»، اما ندارند. «شما دموکراسی ندارید. این یک دروغ است.»
فرهادی سپس به یاد آورد که چند سال پیش هنگام کار روی پروژه‌ای در آمریکا وقت گذرانده و در جریان تحقیقات به سانفرانسیسکو سفر کرده تا با زندانیان صحبت کند. «من در زندان با افرادی آشنا شدم که سیاه‌پوست بودند و برخی از کشورهای دیگر آمده بودند، و آمریکای واقعی آنجا بود. اما مردم جهان آن بخش از آمریکا را نمی‌بینند.»
او ادامه داد: «من با این مشکل دارم که وقتی احساس می‌کنند بالاتر هستند و فکر می‌کنند دیگران باید مثل آنها باشند. حتی اگر به روشی خوب باشد و بخواهند به شما مهربانی کنند، آرزو می‌کنند روزی شما هم مثل ما شوید، و نه، من نمی‌خواهم.»
فرهادی همچنان درباره «آرگو» گفت که فیلم‌هایی مثل آن «عمیق نیستند». «این فیلم‌ها را برای پول می‌سازند؛ یک تجارت است. و در این فیلم‌ها همیشه یک مرد سفیدپوست از آمریکا دیگران را نجات می‌دهد. سوال من این است: چرا؟ چرا یک آمریکایی به کوبا یا ایران می‌رود تا مردم را نجات دهد؟ مردم می‌فهمند که می‌توانند خودشان را نجات دهند. چه کسی از شما خواست بیایید و ما را نجات دهید؟»
این فیلمساز برجسته در پاسخ به سوالی درباره چگونگی پرداختن به سیاست در فیلم‌هایش گفت که هر زمان «درباره جامعه صحبت می‌کنید، درباره سیاست صحبت می‌کنید». «حتی وقتی درباره زندگی خانوادگی، روابط، دشواری‌ها و مشکلاتشان صحبت می‌کنید، به طور غیرمستقیم درباره سیاست صحبت می‌کنید. در فیلم‌هایم همیشه سعی می‌کنم مستقیماً درباره سیاست صحبت نکنم، زیرا به نظر من کمی دور از سینماست. سینمایی که من باور دارم، سینمایی است که به مخاطبان فضا می‌دهد تا چیزهایی درباره خودشان کشف کنند.»
او سپس به «همشهری» ساخته عباس کیارستمی به عنوان «سیاسی‌ترین فیلم» ایران اشاره کرد. این مستند ۱۹۸۳ رانندگان را در خیابان‌های پایتخت ایران دنبال می‌کند. «او مستندی درباره رانندگان خودرو در تهران ساخت، اما وقتی مردم را می‌بینید، نحوه صحبت کردنشان با پلیس، لایه‌ها بسیار سیاسی است.»
فرهادی افزود: «رسانه و سینما تصویر کاملی از زندگی روزمره مردم به شما نمی‌دهند. اما نکته درباره همدلی این است که در سراسر جهان، مردم شبیه هم هستند. سینما بر پایه نفرت و عشق بنا شده. و وقتی نوبت به نفرت و عشق می‌رسد، همه‌جا یکسان است. عشق بین مادر و فرزند در برزیل، در تهران، یکسان است. روش بیان آن متفاوت است، اما هسته یکسان است.»
فرهادی گفت وقتی فیلمی برزیلی تماشا می‌کند، به زودی فراموش می‌کند که در حال تماشای داستانی از جای دیگری در جهان است و احساس می‌کند «فیلمی درباره ما» به عنوان انسان است. «اگر روزی مردم بتوانند به کشورهای دیگر سفر کنند و دست بدهند، این بهترین راه شناخت مردم است، نه از طریق رسانه. من باور ندارم رسانه بتواند تصویر کامل را به ما بدهد.»
این فیلمساز در این باره تأکید کرد که دو فیلم آخرش، «قهرمان» و «افسانه‌های موازی»، درباره نحوه دیدن دیگران و نحوه دیده شدن توسط آنهاست. آنها همچنین به شدت تحت تأثیر «نحوه شکل‌دهی شبکه‌های اجتماعی به زندگی ما» هستند.
او ادامه داد: «وقتی چیزی در رسانه می‌بینیم، باید مراقب باشیم.» و افزود که بیشتر اطلاعاتی که رسانه‌های جریان اصلی درباره ایران بازتولید می‌کنند، از «دانش بسیار ساده» درباره زندگی واقعی در کشور می‌آید. فرهادی اشاره کرد وقتی یک گفتمان واحد ترویج می‌شود، به این معناست که مردم «آماده پذیرش» هستند وقتی کسی می‌گوید «آنها دشمن هستند». «این چیزی است که رسانه انجام می‌دهد، زیرا قدرتمندترین رسانه متعلق به افراد قدرتمند است. این مشکل است.»
فرهادی بسیار کوتاه درباره فیلم بعدی‌اش صحبت کرد و تکرار کرد که به زبان مادری‌اش فارسی فیلمبرداری خواهد شد. وقتی پرسیده شد آیا فیلم ممکن است به جنگ فعلی در ایران و درگیری فلسطین بپردازد، کارگردان گفت: «نه مستقیماً»، و اشاره کرد که فضای سیاسی فعلی ممکن است تأثیر زیربنایی بر داستان داشته باشد، هرچند موضوع پروژه او نیست.
کارگردان «فروشنده» همچنین به یاد آورد که «افسانه‌های موازی» قرار بود در آمریکا فیلمبرداری شود. «من سه سال آنجا ماندم، نوشتم، جستجو کردم، بازیگر انتخاب کردم. در آمریکا با بازیگران آمریکایی، نام‌های بسیار بزرگ، تست بازیگری گرفتم. اما هر روز که به خانه‌ام برمی‌گشتم، به خودم می‌گفتم: نمی‌توانم با این ارتباط برقرار کنم. چیزی اشتباه است. مشکل بزرگی بود. یک شب تصمیم گرفتم تغییر دهم.»
او گفت تغییر مکان فیلم به فرانسه و انتقال تولید به خارج «تصمیم آسانی نبود»، اما «DNA این فیلم بیشتر اروپایی است تا آمریکایی».
درباره بازیگران ستاره‌ای که شامل ایزابل هوپر، ویرژینی افیرا و ونسان کسل می‌شود، کارگردان گفت که فیلمنامه را پس از ورود به فرانسه برای «نام‌های منتخب» فرستاد و «بسیار خوش‌شانس» بود زیرا همه آنها فوراً پاسخ مثبت دادند. با این حال، وقتی به صحنه فیلمبرداری می‌رود، به «نام‌ها» فکر نمی‌کند. «همه آنها تیم من، خانواده من، بازیگران من هستند. مهم نیست نام بزرگ باشد یا نه. روش کار من یکسان است و آنها آن را دوست دارند.»
