زهرا خندان
🔹«سفینهی نجات» به کارگردانی «هادی محمدیان» و تهیهکنندگی «محمدامین همدانی» است. کارگردانی که با پویانماییهای «فیلشاه» و «بچه زرنگ» اثبات کرده که میتواند، مفاهیم عمیق را در متن روایتی جذاب، برای مخاطب جهانی بسازد.
🔹این پویانمایی از نظر فنی و طراحی شخصیتها، در سطح بالاتری نسبت به سایر پویانماییهای داخلی است و البته از نظر محتوایی با نوع پردازش دقیق به مراتب بالاتر و دارای قابلیت ارائه به جهانی است که تشنهی این معارف هستند.
🎞داستان، داستان «هانی» و «دریا»، از دو سیاره مختلف است. «هانی» بدنبال یافتن نقشِ قهرمان در تعزیه است و «دریا» در حال نجات گونههای درحال انقراض در سیارهی آبنوس به علت از بین رفتن دریا و وجودِ آبدوزدکها است.
«هانی» با ابتکار و استقامت، نقشی به یادماندنی از خود در تعزیه به جا میگذارد، نقشی که از او «منجیای» میسازد که به «شمر» در تعزیه پایان دهد و این اقدام او سبب میشود از فضا سردربیاورد! سیارهی آبنوس که در آن «خانوادهی دریا» منتظر کشتی نجاتی هستند که از سمت «کلاه خود» بیاید و دریا را برگرداند اما «دریا» اقدام عملی میکند تا منجی، آنها را ببیند و بداند که اینها کمک میخواهند. در این لحظه، «هانی» و «دریا» پیوند میخورند و در طول داستان با متحد شدن مردم و ایثار پدر دریا و دریا و ابتکارات و شجاعت هانی، دریا به سیاره برمیگردد و سیارهی آبنوس را پر از آب میکند.
🔹چند سال پیش، گفتوگویی در برنامهی مرحوم «نادر طالبزاده» با سازندگان پویانمایی شده بود که در آن به غنی بودن معارف قرآنی برای ساخت پویانماییهای بیشمار اشاره کرده بودند، معارفی که دنیا تشنهی آنهاست!
❓آنزمان، با خود میاندیشیدم که چطور میتوان معارف عمیق را در قالب پویانمایی، به گونهای ساخت که مخاطب با آن همراه شود و همان ادبیات دقیق دینی، گفتمانِ مخاطب کودک و نوجوان گردد!
وقتی «بعبعی قهرمان» و سایر تولیدات داخلی در حیطهی مهارتافزایی و توسعهی فردی میدیدم، میگفتم: بهتر از اینها در جهان در حال تولید است! این تولیدات فقط در برخی قالب با ارزشهای عرفی جامعه همراه است و در محتوا، اکثرا تقلیدی! برای جهانی شدن چه آوردهای دارد!
🔹اما «سفینهی نجات» با پرش محتوایی همراه با ادبیات دقیق دینی و طراحی شخصیتها و موقعیتهای دقیق، تخیلی و فانتزی توانست، «نویدبخش معارف نو برای مخاطب جهانی از طرف ایرانِ نزدیک قله» باشد.
🔹استفاده از موسیقی تعزیه در اکثر زمان فیلم، از نکات قوت این پویانمایی برای نشان دادنِ تمدن غنی فرهنگی ایران اسلامی است.
🔹پرداخت دقیق به فرهنگ انتظار، نقطهی قوت این پویانمایی است که سیر داستان را به گونهای پیش میبرد که «منتظر» را کسی معرفی میکند که اقدام کند، دست کمکش را به منجی نشان دهد و خود را شبیه منجی بسازد.
از سوی دیگر پیوند زدن عاشورا به فرهنگ انتظار، خودش کارِ چند ساعت سخنرانی را برای کودکان و نوجوانان میکند، آنجایی که «دریا» از «هانی» علت شجاعتش را میپرسد و «هانی» شعرهای تعزیه را عامل شجاعتش میداند و داستان کربلا و شمر را با کوتاهترین کلمات اما مفیدترین برای این محدودهی سنی بیان میکند و زمانیکه «دریا» با ناامیدی میگوید: پس قهرمان شکست خورد، این جواب «هانی» تیر خلاص را میزند که:
“نه قهرمان از جونش گذشت اما مقابل ظلم ایستاد، هرجایی که ظلم باشه، قهرمان تو دل قهرمانا میاد و نمیذاره اونا بترسن.”
این اوج پیوند زدنِ تاریخ کربلا و فرهنگ انتظار است که در بهترین موقعیت، پرداخت شد.
🔹در نهایت با قیام تکنفرهی «دریا» با استفاده از اشعار «تعزیه»، سایر فضاییها نیز به پا میایستند و همه با هم سیاره را از عامل بیآبی نجات میدهند!
🔹براستی «سفینهی نجات» داستان این روزهای ملت مبعوث است، ملتی که بعثتشان ثمرهی ذبح عظیم در کربلاست.
